لایحه مالیاتی یک سند رسمی و یک حق قانونی است که مودیان مالیاتی با استفاده از آن میتوانند اعتراض خود را نسبت به نوع، مبلغ مالیات تعیین شده یا محاسبات انجام شده به سازمان مالیاتی اعلام کنند. این لایحه باید با استفاده از دلایل، مستندات و محاسباتی نگارش شود که نشان دهند نوع، میزان یا محاسبه مالیات اعلام شده اشتباه است. این مقاله از گروه نرمافزار حسابداری محک با هدف آشنایی شما با نحوه تنظیم لایحه مالیاتی معتبر و کامل تهیه شده است. همچنین، با مطالعه این مطب خواهید فهمید که چه نکاتی باید رعایت شود و ارائه چه مدارکی الزامی است. در این صورت، با اطمینان و آگاهی کامل، میتوانید لایحه دفاعیه مالیاتی خود را آماده کرده و به سازمان مربوطه ارائه دهید تا از زیان و جرائم مالی جلوگیری کنید. با ما همراه باشید.
فهرست مطالب
لایحه مالیاتی چیست؟
لایحه مالیاتی متنی رسمی و مستند است که مودی (شخص حقیقی یا حقوقی) برای دفاع از خود در برابر برگه تشخیص مالیات تهیه کرده و به سازمان مربوطه ارائه میدهد. در این لایحه، مودی به طور دقیق و شفاف ذکر میکند که چرا با مبلغ تعیینشده، نوع مالیات، یا محاسبات انجام شده توسط سازمان مخالفت دارد. تمامی دلایل و اسناد باید به صورت مکتوب در این لایحه و پیوستهای آن به ثبت برسند. در صورت تایید اولیه، لایحه به سازمان امور مالیاتی یا مراجع رسیدگی مانند هیئت بدوی و هیئت تجدیدنظر ارائه میشود تا امکان بررسی دقیق، عادلانه و منصفانه اختلافات مالیاتی فراهم شود.
به بیان سادهتر، لایحه مالیاتی ابزاری برای ارائه توضیحات مستند و منطقی در خصوص اختلافات مالیاتی، اعتراض به محاسبات نادرست و درخواست کاهش یا حذف مالیات و جرائم احتمالی است. هدف نهایی از تنظیم این لایحه، حفظ حقوق قانونی مودی و ایجاد زمینه لازم برای اتخاذ تصمیمات صحیح و عادلانه توسط مراجع ذیصلاح است.
جایگاه قانونی لایحه در فرآیند رسیدگی مالیاتی
حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
لایحه مالیاتی در فرآیند رسیدگی مالیاتی به عنوان یک ابزار رسمی و قانونی برای دفاع از حقوق مودیان شناخته میشود. براساس ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم، هر مودی حق دارد به مدت ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات، اعتراض خود را به صورت مکتوب و همراه با مستندات و دلایل کافی به اداره امور مالیاتی ارائه کند. این لایحه پیشنیاز بررسی مجدد پرونده توسط هیئت حل اختلاف مالیاتی، اعم از بدوی یا تجدیدنظر، محسوب میشود. به همین دلیل در نحوه نگارش و تکمیل بودن اطلاعات و مستندات موجود در آن باید دقت کافی داشته باشید.
در واقع، این لایحه نخستین و مهمترین فرصت مودی برای ارائه دلایل قانونی و مستندات مرتبط با اعتراض خود است و کیفیت و دقت آن میتواند تاثیر مستقیمی بر نتیجه رسیدگی خواهد داشت. همچنین، عدم ارائه لایحه، تاخیر در ارسال آن، یا ضعف در نگارش و ارائه مستندات کافی، منجر به رد اعتراض یا صدور رای ناعادلانه خواهد شد.
انواع نمونه لایحه دفاعیه مالیاتی
در تنظیم لایحه دفاعیه مالیاتی، نخستین و اساسی ترین گام، مشخص کردن دقیق موضوع اختلاف و دلیل اعتراض است. در غیر این صورت، امکان موفقیت در رسیدگی به اعتراض و حق شما، کاهش پیدا میکند. همچنین، لایحه مالیاتی باید به صورت مستدل، مستند و منظم تنظیم شود و تمامی مدارک پشتیبان مانند اظهارنامهها، دفاتر قانونی، اسناد مالی و مکاتبات قبلی به صورت پیوست اعمال شود.
لایحه دفاعیه مالیاتی بسته به نوع اختلاف و مرجع رسیدگی، در قالبهای گوناگونی تنظیم میشود که مهمترین آنها عبارتاند از:
- لایحه اعتراض به صورتحساب صادره از سوی سازمان تامین اجتماعی
- لایحه مطالبه یا استرداد مالیات و عوارض ارزش افزوده
- لایحه درخواست بخشودگی جرایم مالیاتی
- لایحه موضوع ماده ۲۵۱ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم
- درخواست رسیدگی مجدد به مالیات عملکرد (مراحل ماده ۲۳۸، هیأت بدوی و تجدیدنظر)
- لایحه شکایت به کمیسیون ماده ۲۱۶
- لایحه اعتراض به مالیات بر ارزش افزوده
- لایحه رفع تعرض مالیاتی (اغلب ناشی از تشابه اسمی)
- لایحه برای دیوان عدالت اداری
- لایحه برای شورای عالی مالیاتی
زمان اعتراض به لایحه مالیاتی
براساس ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم، پس از صدور و ابلاغ برگ تشخیص مالیات به مودی، وی این حق را دارد که در صورت وجود هرگونه اعتراض نسبت به مبلغ یا نحوه محاسبه مالیات، ظرف مدت ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ، شخصا یا از طریق وکیل قانونی خود به اداره امور مالیاتی مربوط مراجعه کرده و لایحه مالیاتی را تنظیم کند. اعتراض باید به صورت کتبی تنظیم و همراه با دلایل، مستندات و مدارک مثبته ارائه شود. در این صورت، درخواست رسیدگی مجدد ثبت خواهد شد.
توجه داشته باشید که این مهلت ۳۰ روزه، یک بازه قانونی و قطعی است و در صورت انقضای آن بدون ثبت اعتراض، برگ تشخیص صادره قطعی تلقی میشود. در این شرایط، مالیات تعیینشده باید پرداخت شود. در صورت عدم پرداخت در موعد مقرر، مشمول جریمه قانونی خواهد شد. در صورتی که به مبلغ اعلام شده اعتراض دارید، حتما ترازنامه مالیاتی براساس صورتهای مالی را نیز همراه با دیگر مدارک مورد نیاز ارسال کنید.
در صورت ثبت اعتراض در موعد مقرر، مسئول یا مسئولان مربوطه وظیفه دارند که حداکثر تا ۴۵ روز پس از تاریخ ثبت به پرونده رسیدگی کرده و اعلام نظر کنند. در این مرحله، اگر اسناد و مدارک ارائهشده برای رد مندرجات برگ تشخیص کافی تشخیص داده شود، برگ تشخیص رد خواهد شد؛ اما اگر مدارک ارائهشده موثر در کاهش یا اصلاح درآمد مشمول مالیات باشد، موارد تعدیل مشخص و مبلغ جدید تعیین میشود. اگر مودی با مبلغ تعدیل شده موافقت کند، این مبلغ قطعی تلقی خواهد شد. در غیر این صورت، موضوع به هیئت حل اختلاف مالیاتی ارجاع داده میشود.
مراحل اعتراض به لایحه دفاعیه مالیاتی
اعتراض به لایحه مالیاتی یکی از مهمترین حقوق مودیان در فرآیند رسیدگی مالیاتی است. تنظیم صحیح و اصولی این لایحه تاثیر قابل توجهی در نتیجه پرونده خواهد داشت. برای این که اعتراض به شکل حرفهای، مستند و اثرگذار ارائه شود، لازم است مراحل آن را با دقت و براساس چارچوبهای قانونی طی کنید:
- تعیین دقیق مرجع رسیدگی و درج عنوان صحیح مخاطب پس از ذکر نام خداوند؛ زیرا این که اعتراض خطاب به هیئت بدوی، هیئت تجدیدنظر، شورای عالی مالیاتی یا سایر مراجع ذیصلاح است، اهمیت زیادی دارد.
- بیان شفاف و مختصر موضوع اعتراض تا مرجع رسیدگی در همان نگاه اول بداند اعتراض نسبت به چه موضوعی مطرح شده است.
- مطرح کردن مشخصات، شماره و تاریخ دعوتنامه یا ابلاغیه؛ زیرا نشان میدهد اعتراض در چارچوب قانونی و در مهلت مقرر ارائه شده است و از بروز ایراد و رد احتمالی اعتراض جلوگیری میشود.
- بیان مستدل و مستند دلایل اعتراض و ذکر مواد قانونی مربوطه.
- ارائه نتیجهگیری و درخواست رسیدگی مجدد در پایان لایحه؛ این متن باید نشان دهد که چرا مالیات تعیینشده منطبق با واقعیت و عدالت مالیاتی نیست و با لحنی محترمانه، درخواست رسیدگی مجدد و صدور رای عادلانه مطرح شود.
ویژگی های لایحه دفاع مالیاتی
مهمترین ویژگی یک لایحه مالیاتی، نحوه تنظیم و نگارش آن است؛ زیرا خلاصه و نتیجه تمامی فعالیتها، اقدامات و بررسیهای انجام شده در این لایحه منعکس میشود. بنابراین هنگام تدوین و تنظیم لایحه مالیاتی، رعایت برخی نکات ضروری است:
- نویسنده باید به طور کامل و دقیق پرونده و دلایل ایجاد بدهی را بررسی کند تا بر موضوع تسلط کامل داشته باشد.
- پس از مطالعه کامل پرونده و مشخص شدن علت بدهی، باید در متن دفاعیه به قوانین و مقررات مرتبطی که بر روند رسیدگی و تصمیم اعضای هیئت تشخیص اثر میگذارد، استناد شود.
- با توجه به اینکه هیئتهای تشخیص از چند عضو تشکیل میشود، نباید از عناوین غیررسمی مانند حاج آقا، مهندس و … استفاده شود.
- یک لایحه موثر باید حاوی جملات کوتاه و واضح باشد. همچنین، بهتر است متن لایحه در یک یا حداکثر دو صفحه تنظیم شود.
- در صورتی که شرکت برای دفاع از خود مدارک و مستندات معتبری در اختیار دارد، باید به طور مشخص در متن لایحه به آنها اشاره کند.
- نگارند نباید یک موضوع یا استدلال را بیش از یک مرتبه نگارش کند. تکرار یک دلیل یا استدلال نه تنها اثرگذاری بیشتری ندارد، بلکه ممکن است موجب خستگی یا بیتوجهی اعضای هیئت شود و نتیجه معکوس به همراه داشته باشد.
- لایحه باید حتما در سربرگ اختصاصی شرکت تنظیم و ارائه شود.
- متن لایحه باید با رعایت احترام کامل و بدون استفاده از لحن امری یا دستوری تنظیم شود.
- ظاهر و قالب لایحه شامل نوع کاغذ، رنگ قلم، فونت مناسب و اندازه استاندارد نوشتهها بسیار اهمیت دارد و بر برداشت اولیه تاثیر میگذارد.
- در صورت تردید نسبت به املای هر واژه، بهتر است از منابع معتبر نظیر لعتنامهها برای انتخاب شکل صحیح آن استفاده شود.
- در تنظیم لایحه باید از واژگان تخصصی و حقوقی متناسب استفاده شود و از کاربرد عبارات عامیانه یا اصطلاحات نادرست مانند “احضاریه” یا “متهم” پرهیز شود.
در چه مواردی مودیان موظف به تنظیم لایحه نویسی مالیاتی هستند؟
مودیان مالیاتی در بسیاری از موضوعات متنوع ملزم به تهیه و تنظیم کردن لایحه مالیاتی هستند تا از حقوق خود در مقابل سازمان امور مالیاتی و سایر مراجع مربوطه به صورت مستند و قانونی دفاع کنند:
- پاسخ به برگهای ابلاغی هیئتهای بدوی یا تجدیدنظر
- اعتراض به برگ مطالبه مالیات بر ارزش افزوده (نحوه یا مبلغ محاسبه شده)
- درخواست بررسی مجدد پرونده در شورای عالی مالیاتی یا ماده ۲۵۱ مکرر
- دفاع در برابر مطالبه براساس تراکنشهای بانکی مشکوک
- اعتراض به (محاسبات یا مفروضات) برگ تشخیص مالیات عملکرد
- طرح شکایت در دیوان عدالت اداری در امور مالیاتی
- درخواست بخشودگی جرایم (ناشی از تاخیر یا قصور) مقرر در ماده ۱۶۹ قانون مالیاتهای مستقیم
- اعتراض به صورت حسابهای (مطالبات بیمهای) بیمه تامین اجتماعی
تفاوت دفاعیه لایحه مالیاتی شخص حقیقی با حقوقی
در نظام مالیاتی ایران، تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی میتوانند در موعد مقرر برای اعتراض به برگ تشخیص یا سایر تصمیمات مالیاتی از طریق تنظیم و ارائه لایحه دفاعیه مالیاتی اقدام کنند. از نظر اصول و چارچوب کلی تنظیم لایحه دفاعیه، تفاوتی بین اشخاص حقیقی و حقوقی وجود ندارد. تفاوت اصلی آنها در مسئول تنظیم لایحه دفاعی است.
دفاعیه مالیاتی اشخاص حقیقی
لایحه مالیاتی اشخاص حقیقی، باید توسط مودی یا وکیل و قائم مقام قانونی انجام شود. در صورتی که مودی در قید حیات بوده و محجور نباشد و به شخص دیگری وکالت نداده باشد، تنظیم لایحه و طی کردن تمامی مراحل بر عهده شخص مودی خواهد بود. اما در صورتی که مودی به هر دلیلی محجور شناخته شود، این وظیفه بر عهده قیم قانونی او خواهد بود.
همچنین، در صورتی که مودی به فردی وکالت داده باشد، وکیل با شرط این که در وکالتنامه اختیارات لازم برای پیگیری و دفاع در امور مالیاتی را داشته باشد، میتواند لایحه دفاعیه را تنظیم و ارائه کند. اگر مودی فوت کرده باشد، ورثه به عنوان قائم مقام قانونی او حق دارند نسبت به تنظیم و تسلیم لایحه دفاعیه مالیاتی اقدام کنند.
دفاعیه مالیاتی اشخاص حقوقی
در صورتی که شخص حقوقی اعلام ورشکستگی نکرده باشد، مدیران شرکت شامل اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت اختیار دارند لایحه مالیاتی را تنظیم و به مراجع مالیاتی ارائه کنند. علاوه بر این، در صورتی که شرکت وکالت رسمی و اختیارات لازم برای دفاع را به وکیل خود اعطا کند، وکیل میتواند برای پیگیری امور مالیاتی و ارائه لایحه دفاعیه به مراجع ذیصلاح اقدام کند همچنین، در شرایطی که شرکت منحل یا ورشکسته شده ولی فرایند تسویه آن به پایان نرسیده باشد، مدیر یا مدیران تسویه مسئول پیگیری امور مالیاتی و ارائه لایحه دفاعیه به مراجع ذیصلاح خواهند بود.
اهمیت تنظیم لایحه نویسی مالیاتی
شیوه نگارش لایحه دفاعیه مالیاتی از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا باید با تسلط کامل بر قوانین و مقررات مالیاتی و قانون مالیاتهای مستقیم تنظیم شود. در غیر این صورت یا پروندهای برای بررسی تشکیل نخواهد شد یا به دلیل عدم کیفیت لایحه دفاعیه مالیاتی، اعتراض شما نتیجه مثبتی نخواهد داشت. به همین دلیل، آگاهی از قوانین مالیاتی و نحوه نگارش لایحه مالیاتی موجب برداشت و تفسیر صحیح از مواد قانونی میشود و نقش مهمی در ارائه دفاع موثر در مراجع مالیاتی خواهد داشت.
در صورتی که مودی نسبت به مالیات تعیینشده از سوی سازمان امور مالیاتی کشور اعتراض داشته باشد، میتواند با بهرهگیری از دانش مشاوران یا وکلای مالیاتی، دادخواست اعتراض خود را در قالب لایحه دفاعیه مالیاتی تنظیم کند و برای بررسی بیشتر به هیئتهای حل اختلاف مالیاتی ارائه دهد تا توسط سازمان امور مالیاتی مورد بررسی قرار بگیرد؛ زیرا این افراد به طور کامل با نحوه نگارش و تنظیم اصولی لایحه مالیاتی آشنا هستند.
برای تهیه یک لایحه دفاعیه کارآمد، باید با مراحل و فرآیندهای دادرسی مالیاتی به طور کامل آشنایی داشته باشید. در غیر این صورت، ممکن است دفاع ارائهشده اثربخشی لازم را نداشته باشد یا مهلتهای قانونی اعتراض و ارائه لایحه از دست برود. این امر موجب زیان مالی نظیر اعمال جریمه یا پرداخت مالیات غیراصولی برای مودی خواهد شد.
نمونه لایحه مالیاتی
لایحه مالیاتی باید براساس نوع لایحه، درخواست، فایلهای پیوستی، استدلالهای موجود و اسناد قابل ارائه نگارش شود. دو مورد از لایحههای مالیاتی که به شما در آشنایی بیشتر با نحوه نگارش، تدوین و تنظیم لایحه دفاعیه مالیاتی کمک میکنند، به این صورت هستند:
- نمونه لایحه مالیاتی شماره یک:
به نام خدا
تاریخ: …./…./….
ریاست محترم سازمان امور مالیاتی
موضوع: اعتراض به برگه تشخیص مالیات اجاره املاک و مستغلات
با سلام و احترام
بدین وسیله در خصوص برگه تشخیص مالیات اجاره املاک و مستغلات به شماره ……………….. مورخ …………….. که در تاریخ …………… ابلاغ گردیده است، اعتراض خود را به شرح ذیل اعلام میدارم:
بر اساس تبصره ۹ ماده ۵۳ قانون مالیاتهای مستقیم، وزارتخانهها، موسسات، شرکتهای دولتی و سایر اشخاص حقوقی مکلفند مالیات مال الاجاره پرداختی را از مبلغ اجاره کسر کرده و حداکثر تا پایان ماه بعد به اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک واریز نمایند و رسید آن را به موجر تسلیم کنند.
همچنین مطابق تبصره ۱ ماده ۵۴ قانون مالیاتهای مستقیم، در صورتی که مستاجر مشمول تبصره ۹ ماده ۵۳ باشد، صرفا اجاره پرداختی توسط مستاجر، مبنای تعیین درآمد مشمول مالیات اجاره خواهد بود.
طبق مدارک پیوست از جمله قرارداد اجاره، ملک واقع در نشانی …………………………… توسط آقای/خانم ………………… به شرکت …………………… واگذار گردیده است. افزون بر این، اظهارنامه مربوط به املاک و مستغلات در پایان دوره مالی تسلیم و مالیات متعلق نیز پرداخت شده که مستندات و فیشهای واریزی به پیوست ارائه میشود.
در نهایت، با توجه به اینکه مستاجر دارای شخصیت حقوقی بوده و مبنای تعیین درآمد مشمول مالیات، اجاره پرداختی وی میباشد و با عنایت به انجام کامل تکالیف قانونی از سوی موجر و مستاجر و پرداخت مالیات متعلقه، تقاضای رسیدگی مجدد و تجدیدنظر در برگه تشخیص صادره را خواستارم.
پیشاپیش از حسن توجه و همکاری اداره سازمان محترم سپاسگزارم.
با تشکر
امضاء
- نمونه لایحه مالیاتی شماره دو:
به نام خدا
تاریخ: …../…../…..
ریاست محترم سازمان امور مالیاتی
موضوع: اعتراض به برگه تشخیص مالیات بر ارزش افزوده
با سلام و احترام
در خصوص برگه مطالبه مالیات بر ارزش افزوده مربوط به دوره …… سال ……… به شماره ………….. مورخ …………….. که در تاریخ …………… ابلاغ گردیده است، اعتراض خود را به شرح زیر به استحضار میرسانم:
با عنایت به مفاد بند ……… تبصره ……… قانون بودجه سال ………… و همچنین بخشنامه شماره ………… مورخ ………… صادره در خصوص تعیین ضریب مالیات بر ارزش افزوده برای فعالیت …………………، تقاضا دارم در محاسبه مالیات و عوارض دوره مذکور، ضرایب مقرر قانونی اعمال گردد.
نظر به اینکه فعالیت اینجانب مشمول ضوابط و مقررات یادشده میباشد، خواهشمند است دستور فرمایید رسیدگی مجدد صورت پذیرفته و اصلاحات لازم در مطالبه صادره اعمال گردد.
پیشاپیش از حسن توجه و مساعدت شما و اداره محترم مربوطه سپاسگزارم.
با تشکر
امضاء
- نمونه لایحه مالیاتی شماره سه:
بسمه تعالی
هیات محترم حل اختلاف مالیاتی
با سلام و احترام؛
عطف به دعوتنامه شماره ……… مورخ …/…/… در خصوص رسیدگی به دعوای مالیاتی شرکت …………… نسبت به مالیات تعیینشده عملکرد سال ….، به استحضار میرساند:
برگ تشخیص متمم صادره برای سال مذکور که به شرکت ابلاغ گردیده، به دلایل زیر فاقد اعتبار قانونی است.
با عنایت به مراتب فوق و به منظور احقاق حقوق قانونی مودی، تقاضا دارد:
۱) پرونده جهت بررسی کارشناسی و دقیق موضوع، مطابق بند …. دستورالعمل دادرسی مالیاتی، به مجری قرار ارجاع گردد.
۲) رونوشت مصدق مستندات و مدارکی که مبنای صدور برگ تشخیص متمم قرار گرفته، در اختیار این شرکت قرار بگیرد.
لذا خواهشمندم دستور فرمایید با رسیدگی منصفانه و دقیق، نسبت به رفع مطالبه غیرموجه اقدام لازم مبذول گردد.
با تجدید احترام
جمع بندی
در نهایت، لایحه مالیاتی ابزاری قانونی و رسمی برای دفاع از حقوق مودیان در برابر برگ تشخیص مالیات و خطاهای موجود در آن است. تنظیم صحیح این لایحه نقش مهمی در کاهش یا تعدیل مالیات مشخصشده دارد. آشنایی با قوانین مالیاتی، توجه به مهلتهای مقرر، استناد دقیق به مواد قانونی، ارائه مستندات کافی و نگارش شفاف و مستدل از مهمترین نکاتی است که در تنظیم اصولی لایحه مالیاتی باید مورد توجه قرار گیرند.
هرچه لایحه با استدلال قویتر، مدارک کاملتر و محاسبات دقیقتر تنظیم شود، احتمال پذیرش آن در هیئتهای حل اختلاف مالیاتی بیشتر خواهد بود. همچنین، استفاده از نرمافزارهای حسابداری حرفهای نقش مهمی در تنظیم یک لایحه مالیاتی دقیق و مستند ایفا میکند. این نرمافزارها با ثبت منظم و استاندارد اطلاعات مالی، تهیه گزارشهای دقیق، محاسبه صحیح مالیات و نگهداری سوابق مالی، به شما کمک میکنند تا در زمان تنظیم لایحه، به مستندات کامل و قابل استناد دسترسی داشته باشید.
در انتها امیدواریم که این مقاله برای شما مفید واقع شده باشد. در صورت بروز هر سوالی؛ آن را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید. همچنین، میتوانید در صورت تمایل به مطالعه بیشتر مطالب مشابه، به دسته بندی مقالات قوانین مالیاتی مراجعه نمایید.
