در دنیای امروز، میلیونها نفر در ایران به عنوان فریلنسر یا صاحبان کسب و کارهای کوچک فعالیت میکنند، اما بسیاری از آنها آینده مالی خود را به خطر میاندازند، زیرا تحت پوشش بیمه نیستند. بیمه خویش فرما طرحی از سازمان تامین اجتماعی است که به شما امکان میدهد بدون نیاز به کارفرما از مزایای درمانی، بازنشستگی و سایر خدمات بیمهای بهرهمند شوید. در این مقاله از نرم افزار حسابداری محک، به این پرسش پاسخ میدهیم که بیمه خویش فرما تامین اجتماعی چیست و صفر تا صد آن را بررسی میکنیم. با ما همراه باشید.
بیمه خویش فرما چیست؟
بیمه خویش فرما یکی از خدمات حمایتی تامین اجتماعی است که به افراد شاغل مستقل یا کسانی که تحت پوشش کارفرما نیستند اجازه میدهد با پرداخت حق بیمه ماهانه، از خدمات درمانی و مزایای بازنشستگی بهرهمند شوند. لازم به ذکر است که هزینه بیمه خویش فرما بر عهده خود فرد است اما در مقابل، همان مزایا و پوششهایی را دریافت میکند که کارکنان رسمی از آن برخوردارند.
انواع بیمه خویش فرما

حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
بیمه خویش فرما تامین اجتماعی شامل دو نوع بیمه اختیاری و بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد اصلی میشود. این دو طرح برای افرادی طراحی شدهاند که تحت پوشش بیمههای اجباری نیستند و قصد دارند به صورت مستقل بیمهپردازی خود را ادامه دهند. در ادامه هرکدام را به طور جداگانه بررسی میکنیم:
بیمه اختیاری خویش فرما
این نوع بیمه مخصوص افرادی است که حداقل ۳۰ روز سابقه بیمه تامین اجتماعی دارند اما در حال حاضر در جایی به عنوان کارمند یا کارگر مشغول به کار نیستند. این افراد میتوانند با پرداخت ماهانه حق بیمه، از مزایایی مانند بازنشستگی، خدمات درمانی و از کارافتادگی استفاده کنند. در بیمه اختیاری، بیمه بیکاری ارائه نمیشود و پرداخت کامل حق بیمه بر عهده خود فرد است.
بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد
این بیمه مناسب افرادی مانند صاحبان مشاغل کوچک، فریلنسرها یا کارگران آزاد است که به صورت مستقل فعالیت میکنند. این نوع بیمه نیز تحت نظر تامین اجتماعی ارائه میشود و پوششهایی مانند بازنشستگی، فوت و از کار افتادگی را شامل میشود. نرخهای این بیمه در سه سطح ۱۲٪، ۱۴٪ و ۱۸٪ ارائه میشود که هرکدام مزایای متفاوتی را پوشش میدهند.
بیمه خویش فرما مناسب چه افرادی است؟
بسیاری از ما ممکن است در خانه و به صورت دورکاری فعالیت کنیم، کسب و کار شخصی داشته باشیم یا حتی در جایی مشغول به کار باشیم اما امکان بیمه شدن در آن محل وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی میتوان از بیمه خویش فرما استفاده کرد تا بدون وابستگی به کارفرما، تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار گرفت.
مزایای بیمه خویش فرما تامین اجتماعی

بیمه خویش فرما برای افرادی که به صورت مستقل فعالیت میکنند و تحت پوشش بیمه اجباری قرار ندارند، مجموعهای از مزایای درمانی و رفاهی مهم را ارائه میدهد. این مزایا شامل موارد زیر است:
- خدمات درمانی: بیمه شدگان میتوانند از خدمات درمانی تامین اجتماعی مانند ویزیت پزشک، آزمایشها و دریافت دارو استفاده کنند.
- پوشش حوادث: در صورت بروز حادثه یا آسیبهای جسمی، هزینههای درمان و ترمیم تحت پوشش بیمه قرار میگیرد.
- پوشش بازنشستگی: با ادامه پرداخت حق بیمه، فرد در زمان مقرر میتواند از مستمری بازنشستگی بهرهمند شود.
- پوشش فوت و هزینههای کفن و دفن: هزینههای مربوط به فوت و دفن بیمه شده نیز توسط تامین اجتماعی پرداخت میشود.
- پوشش افراد تحت تکفل: اعضای خانواده فرد بیمه شده نیز امکان استفاده از این خدمات را خواهند داشت.
- با توجه به شرایط و مزایای بازنشستگی و درمانی، بیمه خویش فرما گزینهای مناسب برای افرادی است که به طور مستقل کار میکنند و به دنبال امنیت بیمهای هستند.
معایب بیمه خویش فرما
بیمه خویش فرما با وجود مزایای قابل توجه، محدودیتهایی نیز دارد که لازم است پیش از ثبت نام به آنها توجه شود. برخی از مهمترین معایب این نوع بیمه عبارتاند از:
- پرداخت کامل حق بیمه توسط فرد: در بیمه خویش فرما، کل مبلغ حق بیمه برعهده خود فرد است؛ در حالی که در بیمه اجباری بخشی از آن را کارفرما پرداخت میکند.
- عدم برخورداری از بیمه بیکاری: این بیمه پوشش بیکاری ندارد، بنابراین در صورت از دست دادن شغل، هیچ حمایت مالی از سوی تامین اجتماعی ارائه نمیشود.
- هزینههای بالاتر درمانی: نسبت به بیمه اجباری، هزینههای درمانی برای بیمه شدگان خویش فرما بیشتر محاسبه میشود.
- عدم پوشش هزینههای بارداری و برخی بیماریها: این بیمه هزینههای مربوط به دوران بارداری و بیماریهای طولانی مدت را پوشش نمیدهد.
این موارد نشان میدهد که پیش از انتخاب بیمه خویشفرما، بهتر است مزایا و معایب آن با دقت بررسی شده و تصمیمگیری آگاهانهتری انجام شود.
تفاوت بیمه خویش فرما با بیمه اجباری
به طور کلی، بیمه اجباری و خویش فرما تفاوتهای مهمی با یکدیگر دارند که شناخت آنها به انتخاب درست کمک میکند. مهمترین این تفاوتها عبارتاند از:
- بیمه بیکاری: در بیمه اجباری، کارگران و کارمندانی که به صورت ناخواسته بیکار میشوند، از بیمه بیکاری بهرهمند خواهند شد. اما بیمه اختیاری چنین پوششی ارائه نمیدهد.
- میزان پرداخت حق بیمه: در بیمه اجباری، تنها ۷ درصد از حق بیمه توسط کارگر پرداخت میشود و مابقی بر عهده کارفرماست. در بیمه اختیاری، پرداخت کل حق بیمه بر عهده خود فرد است.
- سطح خدمات درمانی: خدمات درمانی در بیمه اجباری گستردهتر است؛ در حالی که در بیمه اختیاری برای بهرهمندی از خدمات درمانی، ضرایب پرداختی بین ۱۴ تا ۱۸ درصد در نظر گرفته میشود.
- بازنشستگی و مستمری: از نظر بازنشستگی تفاوتی میان بیمه اجباری و اختیاری وجود ندارد؛ اما برای دریافت برخی تسهیلات مانند مستمریبگیری و از کارافتادگی، شرایط این دو طرح با یکدیگر متفاوت است.
شرایط لازم برای دریافت بیمه خویش فرما
برای ثبت نام در بیمه خویشفرما، متقاضیان باید شرایط و مدارک مشخصی را فراهم کنند. این شرایط به شرح زیر است:
سن متقاضی: افراد بین ۱۸ تا ۵۰ سال میتوانند بیمه خویش فرما شوند. افرادی که بالای ۵۰ سال هستند نیز در صورت داشتن سابقه بیمه کافی، امکان بهرهمندی از این بیمه را دارند.
سابقه بیمه قبلی: حداقل ۳۰ روز سابقه پرداخت بیمه تامین اجتماعی لازم است. این سابقه باید پیش از ثبت نام به صورت مستمر و منظم پرداخت شده باشد.
مدارک مورد نیاز: ارائه مدارکی مانند اصل و کپی شناسنامه، کارت ملی، کارت پایان خدمت یا معافیت (برای آقایان) و چند قطعه عکس جدید ضروری است.
مراحل اداری: شامل تکمیل فرمهای مربوطه، احراز هویت و پرداخت هزینههای بیمه است. متقاضیان باید با در دست داشتن مدارک به یکی از شعب سازمان تامین اجتماعی مراجعه کنند و مراحل ثبتنام را تکمیل نمایند.
مدارک لازم برای دریافت بیمه اختیاری خویش فرما تامین اجتماعی
برای ثبت نام بیمه خویش فرما، ارائه مدارک زیر ضروری است تا هویت و اطلاعات شخصی شما در فرآیند ثبت نام تایید شود:
- اصل و کپی شناسنامه
- اصل و کپی کارت ملی
- اصل و کپی کارت پایان خدمت یا معافیت (برای آقایان)
- پنج قطعه عکس ۴×۳ جدید
- فرم تکمیل شده درخواست بیمه اختیاری
- کد ۱۰ رقمی بیمه تامین اجتماعی
برای تمدید بیمه نیز باید مدارک شناسایی و کپی قرارداد بیمه قبلی خود را همراه داشته باشید. همچنین ثبت نام به صورت اینترنتی از طریق سایت بیمه خویش فرما تامین اجتماعی امکانپذیر است و در این روش مدارک باید به صورت الکترونیکی بارگذاری شوند.
نحوه ثبت نام جهت دریافت بیمه اختیاری خویش فرما تامین اجتماعی
برای ثبت نام و تمدید بیمه خویش فرما، چند مرحله ساده وجود دارد که هم شامل ثبت نام اولیه و هم فرآیندهای اداری میشود. برای سهولت، میتوانید از طریق سایت ثبت نام بیمه خویش فرما تامین اجتماعی (eservices.tamin.ir) اقدامات لازم را انجام دهید. مراحل اصلی به شرح زیر است:
- ثبت نام اینترنتی: ابتدا به سایت بیمه خویش فرما مراجعه کرده و فرمهای مربوطه را تکمیل کنید.
- احراز هویت و تکمیل مدارک: مدارک شناسایی مانند کارت ملی و شناسنامه را به صورت اصل و کپی آپلود کنید.
- پرداخت حق بیمه: پس از تایید ثبت نام، مبلغ حق بیمه تعیین شده را پرداخت کنید.
- تمدید بیمه: در پایان هر دوره، با ورود به پنل کاربری خود در سایت، اقدام به تمدید بیمه نمایید.
با استفاده از بیمه خویشفرما، میتوانید بدون نیاز به کارفرما از خدمات تامین اجتماعی بهرهمند شده و آینده خود را بیمه کنید.
نرخ حق بیمه اختیاری تامین اجتماعی۱۴۰۴
در جدول بیمه خویش فرما تامین اجتماعی۱۴۰۴، حداکثر حق بیمه خویش فرما به تفکیک نرخها و پوششهای ارائه شده آمده است:
| نوع بیمه و درصد | نرخ هزینه ماهانه |
| بیمه اختیاری (۲۷٪) | ۳٬۴۷۸٬۰۰۰ تومان |
| بیمه مشاغل آزاد با نرخ ۱۲٪ | ۱,۲۴۶,۹۰۰ تومان |
| بیمه مشاغل آزاد با نرخ ۱۴٪ | ۱,۴۵۴,۷۰۰ تومان |
| بیمه مشاغل آزاد با نرخ ۱۸٪ | ۱,۸۷۰,۴۰۰ تومان |
سن بازنشستگی بیمه خویش فرما
بر اساس قانون جدید سن بازنشستگی، سن بازنشستگی در مردان ۶۰ سال و در زنان ۵۵ سال تعیین شده است، مشروط بر اینکه حداقل ۲۰ سال سابقه پرداخت بیمه خویش فرما داشته باشند. همچنین افرادی که ۳۵ سال سابقه بیمه دارند، میتوانند بدون توجه به سن بازنشسته شوند. علاوه بر این، افرادی با حداقل ۱۰ سال سابقه نیز در سنین مقرر امکان بازنشستگی دارند.
حقوق بازنشستگی بیمه خویش فرما
حقوق بازنشستگی بیمه خویش فرما بر اساس فرمول سادهای محاسبه میشود:
حقوق بازنشستگی = ۳۰÷ (سنوات پرداخت حق بیمه × میانگین حقوق دو سال آخر)
به عبارت دیگر، حقوق مبنای بیمه از دو سال پایانی سابقه بیمه استخراج میشود (در صورت افزایش غیرعادی حقوق، ممکن است میانگین پنج سال آخر محاسبه شود). سپس حقوق روزانه مشخص شده و در تعداد سنوات پرداخت حق بیمه (تا سقف ۳۵ سال) ضرب شده و بر ۳۰ تقسیم میشود تا مبلغ واریزی بیمه خویش فرما تامین اجتماعی پس از بازنشستگی تعیین گردد.
جمع بندی
بیمه خویش فرما تامین اجتماعی به عنوان یک راهکار مطمئن، امنیت مالی و درمانی را برای افراد مستقل فراهم میکند. این بیمه از خدمات درمانی گرفته تا پوشش بازنشستگی، نیازهای آینده افراد را پوشش میدهد، هرچند برخی محدودیتها مانند عدم برخورداری از بیمه بیکاری نیز وجود دارد. در انتها امیدواریم که این مقاله برای شما مفید واقع شده باشد. در صورت بروز هر سوالی، آن را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید.


