تعطیل کاری یکی از مهمترین و در عین حال پیچیدهترین بخشهای قانون کار است که بسیاری از کارگران و کارفرمایان درباره آن سوال دارند. در قانون کار جمهوری اسلامی ایران به طور دقیق مشخص شده است که کار کردن در روزهای تعطیل رسمی و جمعهها چه شرایطی دارد و دستمزد آن چگونه باید محاسبه شود. از آنجایی که بسیاری از کارگاهها، کارخانهها، فروشگاهها و واحدهای خدماتی نیاز دارند که در روزهای تعطیل نیز فعالیت داشته باشند، آگاهی از قانون تعطیل کاری، تفاوت آن با جمعه کاری، فرمول محاسبه، مبلغ تعطیل کاری سال 1404 و مزایای آن ضروری است.
فهرست مطالب
این موضوع به ویژه برای کارگران شیفتی اهمیت بیشتری پیدا میکند، چرا که در بسیاری از شیفتبندیها امکان دارد روز استراحت آنها با تعطیلات رسمی منطبق نباشد. در ادامه این مقاله سایت نرم افزار حسابداری محک تمام نکات مربوط به تعطیل کاری به زبانی ساده، دقیق و کاملاً مطابق قانون کار توضیح میدهیم. با ما همراه باشید.
تعطیل کاری چیست؟
تعطیل کاری به معنی کار کردن و فعالیت کارگر در روزهایی است که طبق قانون، تعطیل رسمی محسوب میشوند. این روزها در تقویم کشور مشخص بوده و شامل تعطیلات مذهبی، ملی و مناسبتهای رسمی میشوند.
کار کردن در این روزها برخلاف روزهای معمولی، مشمول دستمزد اضافه و فوق العاده است. در قانون کار تاکید شده است که تعطیلات رسمی برای کارگران اجباری بوده و کارفرما حق ندارد بدون ضرورت یا توافق از کارگر بخواهد در این روزها کار کند، مگر در مواردی که فعالیت کارگاه به دلیل شرایط خاص باید ادامه داشته باشد. به همین علت دستمزد تعطیل کاری بالاتر از روزهای عادی تعیین شده است. هدف از این کار حمایت از حقوق کارگر است.
قانون تعطیل کاری وزارت کار
حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
قانون تعطیل کاری به طور دقیق در ماده 63 و ماده 75 قانون کار توضیح داده شده است. طبق این قوانین، جمعه روز تعطیل هفتگی و رسمی تمام کارگران است و کار کردن در این روز تنها با رضایت کارگر امکان پذیر است، مگر در کارگاههایی که ماهیت کار آنها مستمر است.
علاوه بر روز جمعه، تمام تعطیلات رسمی تقویم کشور نیز جزو روزهای تعطیل محسوب میشوند. طبق قانون، اگر کارگر در تعطیلات رسمی مشغول به کار شود، باید بابت هر ساعت کار 40 درصد بیشتر از مزد ثابت روزانه خود دریافت کند. این موضوع شامل کارگران روزمزد و شیفتی شده و به شکل ماهانه پرداخت میشود. بنابراین کارفرما موظف است هر نوع کار انجام شده در روز تعطیل را با ضریب قانونی محاسبه کرده و به کارگر پرداخت کند. این موضوع در قوانین جدید دستمزد سال 1404 نیز مجددا تاکید شده است.
تفاوت جمعه کاری با تعطیل کاری
جمعه کاری و تعطیل کاری دو مفهوم متفاوت هستند. جمعه کاری زمانی است که کارگر در روز تعطیل هفتگی یعنی روز جمعه به کار گرفته میشود. در این حالت کارفرما باید 40 درصد فوق العاده جمعه کاری را علاوه بر مزد روزانه به کارگر پرداخت کند. اما تعطیل کاری مربوط به روزهای تعطیل رسمی کشور است و در صورت فعالیت در این روزها، به کارگر اضافه کاری ساعتی تعلق میگیرد.
تفاوت مهم میان این دو در این است که جمعه برای تمام کارگران تعطیل هفتگی محسوب میشود، اما تعطیلات رسمی ممکن است در روزهای مختلف هفته قرار گیرند. در کارگاههایی که تعطیل هفتگی روزی به جز جمعه تعیین شده باشد، مانند برخی مراکز درمانی یا کارگاههای خدماتی، اگر روز تعطیل رسمی با روز تعطیل هفتگی مغایرت داشته باشد، هر دو قانون به صورت جداگانه اعمال خواهند شد. بنابراین درک تفاوت این دو مورد برای جلوگیری از اشتباه محاسباتی بسیار مهم است.
به عنوان مثال، اگر روز جمعه برای کارگری به عنوان روز تعطیل هفتگی در نظر گرفته شده باشد و این کارگر در این روز کار کند، به او 40% فوق العاده کاری تعلق میگیرد. این در حالی است که اگر همین کارگر در روز تعطیل رسمی دیگری کار کند، به او اضافه کاری تعلق میگیرد.
حال اگر روز تعطیل این کارگر در روز دیگری غیر از جمعه باشد (مثلا دوشنبه) و تعطیل رسمی نیز در این روز قرار بگیرد، در صورت فعالیت کارگر در این روز، فوق العاده 40% دریافت میکند.
تعطیلات رسمی کارگران شامل چه روزهایی میشوند؟
تعطیلات رسمی کارگران همان تعطیلات رسمی کشور هستند که در تقویم به عنوان تعطیل مشخص شدهاند. این تعطیلات شامل مناسبتهای مذهبی مانند عید فطر، عید قربان، تاسوعا و عاشورا، مناسبتهای ملی مانند 22 بهمن و مراسم تاریخی یا مذهبی دیگر است. علاوه بر این، روز 29 اسفند نیز تعطیل رسمی محسوب میشود. در تمامی این روزها کارگر حق دارد استراحت کند و کار کردن تنها در صورت توافق و ضرورت مجاز است.
در کارگاههایی که فعالیت شبانه روزی دارند (مانند بیمارستانها، هتلها، صنایع غذایی و کارخانهها)، تعطیلات رسمی با جا به جایی شیفتها مدیریت شده و دستمزد فوق العاده همچنان باید پرداخت شود. در صورت امتناع کارفرما، کارگر میتواند از طریق مراجع حل اختلاف اقدام کرده و از اقدام به شکایت از کارفرما کند.
مشمولان تعطیل کاری
تمام کارگران مشمول قانون کار، بدون توجه به نوع قرارداد، ساعت کار یا وضعیت اشتغال، مشمول تعطیل کاری میشوند. تمام کارگران روزمزد، ساعتی، ماهانه، شیفتی و حتی نیروهای کار موقت نیز در صورت کار در روز تعطیل باید حق تعطیل کاری دریافت کنند. در سیستم شیفتی کارگر ممکن است روز تعطیل رسمی در شیفت کاری قرار گیرد. در این حالت او باید علاوه بر دستمزد شیفت، فوق العاده تعطیل کاری را نیز دریافت کند.
اگر کارگر به صورت ثابت در شیفت شب یا شیفت عصر فعالیت داشته باشد نیز تفاوتی در قانون ایجاد نشده و حق تعطیل کاری برای او محفوظ است. تنها گروهی که خارج از این مقررات قرار میگیرند افرادی هستند که تحت پوشش قانون کار نبوده و جزء کارکنان دولت یا مشاغل آزاد محسوب میشوند.
حق شیفت تعطیل کاری
حق شیفت تعطیل کاری موضوعی مهم برای کارگران شیفتی است. در سیستم شیفتی، ممکن است روز تعطیل رسمی با روزکاری کارگر همزمان شود؛ در این حالت، حتی اگر برنامه شیفتی ایجاب کند که کارگر در آن روز کار کند، کارفرما موظف است فوق العاده تعطیل کاری را جدا از مزد شیفت به او پرداخت کند.
همچنین، اگر شیفت شامل ساعات شب باشد و کارگر حق شیفت شب را نیز دریافت کند، باز هم تعطیل کاری جداگانه برای او محاسبه خواهد شد. بهعبارت دیگر، هیچ یک از مزایای شیفت جایگزین تعطیل کاری نشده و این دو مزیت به صورت مستقل قابل پرداخت هستند.
مبلغ تعطیل کاری 1404
مبلغ تعطیل کاری در سال 1404 بر اساس مصوبه جدید حقوق و دستمزد تعیین میشود. برای محاسبه مبلغ تعطیل کاری ابتدا باید میزان دستمزد روزانه یا ساعتی کارگر مشخص شود. طبق قانون، دستمزد تعطیل کاری 40 درصد بیشتر از دستمزد عادی است. بنابراین اگر مزد ثابت روزانه کارگر مشخص باشد، مبلغ تعطیل کاری با اعمال ضریب 1.4 محاسبه میشود.
افزایش حقوق سال 1404 و به روز رسانی حداقل دستمزد، مبنای این محاسبات است و کارفرما باید تمام پرداختیها را مطابق با این مصوبه انجام دهد. در کارگاههایی که مزد کارگران بالاتر از حداقل قانون است نیز مبلغ تعطیل کاری مطابق همان دستمزد توافق شده محاسبه میشود.
ضریب تعطیل کاری
ضریب تعطیل کاری مطابق قانون برابر با 1.4 است؛ این یعنی کارگر برای هر ساعت یا هر روز کار در روز تعطیل رسمی باید 40 درصد بیشتر از حالت عادی دریافتی داشته باشد. اگر کارگر بیش از ساعات عادی کار کند (اضافه کاری نیز داشته باشد)، ضریب اضافه کاری جداگانه محاسبه شده و قابل ادغام با ضریب تعطیل کاری نیست. بنابراین، ممکن است کارگر در روز تعطیل، همزمان حق تعطیل کاری و اضافه کاری دریافت کند.
فرمول محاسبه تعطیل کاری
فرمول محاسبه تعطیل کاری کاملا ساده اما دقیق است. ابتدا باید دستمزد ساعتی کارگر تعیین شود. برای کارگرانی که به شکل ماهانه حقوق دریافت میکنند، دستمزد روزانه آنها از تقسیم حقوق ثابت ماهانه بر 30 به دست میآید. سپس دستمزد ساعتی از تقسیم دستمزد روزانه بر 7.33 محاسبه میشود. پس از آن دستمزد ساعتی در ضریب 1.4 ضرب شده تا مبلغ ساعتی تعطیل کاری به دست آید.
اگر کارگر یک روز کامل در روز تعطیل رسمی کار کرده باشد، دستمزد روزانه او نیز با همین ضریب محاسبه میشود. این فرمول در تمام کارگاهها ثابت است و کارفرما موظف به اجرای آن است.
مثال محاسبه تعطیل کاری
فرض کنید دستمزد روزانه یک کارگر در سال 1404 برابر با 500 هزار تومان است. اگر این کارگر در یک روز تعطیل رسمی کار کند، باید مبلغ 700 هزار تومان بابت آن روز دریافت کند. این عدد حاصل ضرب 500 هزار تومان در ضریب 1.4 است. اگر کارگر هشت ساعت کار کرده باشد، دستمزد ساعتی او نیز با همین ضریب محاسبه میشود. این مثال ساده نشان میدهد که تعطیل کاری یک مزیت مالی قابل توجه برای کارگران است و میتواند درآمد آنها را افزایش دهد.
حقوق و مزایای تعطیل کاری
کارگرانی که در روزهای تعطیل رسمی کار میکنند، علاوه بر دریافت دستمزد 40 درصد اضافه، سایر مزایا مانند حق بیمه، عیدی و سنوات آنها نیز براساس کارکرد آنها محاسبه میشود. این به این معنا است که روز تعطیل کاری در سابقه بیمه نیز لحاظ شده و کارفرما موظف است حق بیمه همان روز را به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کند. مزایای جانبی مانند بن کارگری، حق مسکن و حق اولاد نیز مانند سایر روزها محاسبه شده و قانون تفاوتی برای روزهای تعطیل قائل نمیشود.
محاسبه آنلاین تعطیل کاری 1404
برای سهولت در محاسبه، بسیاری از وبسایتها و ابزارهای حسابداری امکان محاسبه آنلاین تعطیل کاری 1404 را فراهم کردهاند. این ابزارها با دریافت دستمزد ماهانه یا روزانه کارگر، مبلغ تعطیل کاری را به صورت دقیق محاسبه میکنند.
با توجه به تغییرات سالانه دستمزد، استفاده از این ابزار باعث کاهش خطا و افزایش دقت در پرداختها میشود. کارفرمایان و کارگران میتوانند با وارد کردن اطلاعات دقیق، مبلغ تعطیل کاری، جمعه کاری و اضافه کاری را به صورت فوری دریافت کرده و از بروز اختلافات جلوگیری کنند.
جمعبندی
تعطیل کاری یکی از حقوق مهم و اساسی کارگران در قانون کار ایران است. این قانون برای حمایت از کارگر تدوین شده و پرداخت فوق العاده تعطیل کاری را الزامی میداند. کار کردن در روزهای تعطیل رسمی تنها در صورت رضایت یا ضرورت امکان پذیر است و در هر صورت کارگر باید 40 درصد بیشتر از مزد ثابت روزانه دریافت کند.
آگاهی از این قوانین، از ضایع شدن حقوق کارگران و بروز مشکلات حقوقی جلوگیری کرده و موجب شفافیت در روابط کاری میشود. در انتها امیدواریم که این محتوا برای شما مفید واقع شده باشد. در صورت بروز هر سوالی، آن را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید. همچنین، در صورت تمایل به مطالعه مقالات دیگر در حوزه کسب و کار میتوانید به بخش مقالات کسب و کار مراجعه نمایید.
