جستجو
Close this search box.

مالیات بر ارث چیست؟ | مراحل اخذ گواهی مالیات بر ارث

نوشته شده توسط مهدی میدان
زمان مطالعه این مقاله: 5 دقیقه

تقسیم ارث و انحصار وراثت مراحل متعددی دارد که از مهم‌ترین آنها می ‌توان به مشخص‌کردن مالیات بر ارث و تحویل اظهارنامه به اداره مالیات اشاره کرد. در این مقاله از گروه نرم افزار حسابداری محک به بررسی قانون مالیات بر ارث و نحوه محاسبه آن می‌پردازیم.

فهرست مطالب

مالیات بر ارث چیست؟

مالیات بر ارث چیست؟

مالیات بر‌ارث یکی از مهم ترین مباحث مالیاتی است که در چند سال اخیر به اهمیت بسیار بالایی دست پیدا کرده است. مطابق قانون مالیات‌های مستقیم هر شخصی که کسب درآمد می کند، باید مالیات آن درآمد را بپردازد. ارث نیز از این قاعده مستثنی نیست. از این رو مالیات بر ارث، مالیاتی است که برتمامی اموال قابل انتقال و غیر قابل انتقال متوفی، تعلق می‌گیرد. بر این اساس وراث برای اینکه بتوانند اموال و دارایی‌های به جای مانده از متوفی را میان خود تقسیم کنند، باید مالیات آن را بپردازند.

تاریخچه مالیات بر ارث

قانون مالیات بر ارث اولین بار در سال 1316 به طور رسمی تصویب شد. این قانون در طی سال‌های بعد و با روی کار آمدن دولت‌های مختلف بارها دستخوش تغییر و تحول شده است.در سال 1395 و طی اصلاح قانون مالیات‌های مستقیم، تغییرات عمده ای در این قانون شکل گرفت و بسیاری از موارد مربوط به قانون قدیم یا قبل از سال 1395 تغییر کرد.

از این رو قانون مالیات بر ارث قدیم و جدید با یکدیگر تفاوت دارند. در واقع برای افراد متوفی قبل از سال 95 قانون مالیات ارث بر اساس قانون قدیم و برای افراد متوفی بعد از سال 95 قانون مالیات ارث بر اساس قانون جدید محاسبه خواهد شد.

در قوانین مالیاتی جدید، مالیات بر اساس نوع اموال و دارایی‌های متوفی محاسبه و تعیین می‌شود. در واقع نرخ مالیات برای دارایی‌های مختلف با یکدیگر متفاوت است. اما در قانون قدیم، مبنای محاسبه مالیات‌بر ارث، ارزش اموال و دارایی‌های متوفی است. به عبارت دیگر، هرچه ارزش کل دارایی‌ها بیشتر باشد، نرخ مالیات نیز به همان نسبت افزایش می‌یابد.

طبقه وراث چیست؟

مقدار مالیاتی که به ماترک باقیمانده از متوفی اختصاص داده می‌شود برای هر کدام از وراث متفاوت است. بر اساس قانون جدید مالیات‌بر ارث، وراث با توجه به نسبتی که با متوفی دارند، طبقه‌بندی می‌شوند که به آن طبقه وراث گفته می‌شود. در ماده 862 قانون مدنی وراث به 3 دسته تقسیم می‌شوند به نوعی که در صورت عدم وجود افراد دسته اول، ارث به دسته دوم و در صورت نبود افراد دسته دوم، به افراد دسته سوم تعلق می‌گیرد. در ادامه با این سه دسته آشنا خواهیم شد:

دسته اول: پدر، مادر، فرزندان، همسر، فرزندان فرزندان

دسته دوم: برادر، خواهر و فرزندانشان، پدربزرگ و مادربزرگ

دسته سوم: عمه، عمو، خاله، دایی و فرزندانشان

بنر اطلاع رسانی سامانه مودیان مالیاتی

ماترک متوفی چیست؟

ماترک به معنی تمامی اموال و دارایی‌های قابل انتقال و غیر قابل انتقال به جا مانده از متوفی، از قبیل املاک، وسیله‌های نقلیه، حساب‌های بانکی، سهام، لوازم خانه، بدهی و … است. ماترک متوفی را می‌توان به دو دسته دارایی‌های مثبت و منفی تقسیم کرد. دارایی‌های مثبت شامل اموال و دارایی‌هایی است که بین وراث تقسیم می‌شود و دارایی منفی بدهی‌ها و دیونی است که به صورت قانونی و یا تعهدی بر گردن متوفی بوده و بعد از مرگ او می‌بایست توسط وراث پرداخت شود. درصورتی که این بدهی‌ها پرداخت نشود وراث حق تقسیم ماترک را نخواهند داشت.

انواع مالیات بر ارث کدامند؟

مالیات بر ارث به اموال و دارایی‌های مختلفی تعلق می‌گیرد در ادامه با انواع آن آشنا خواهیم شد:

1. مالیات بر ارث املاک

مقدار مالیات بر ارث املاک توسط کمیسیون املاک سازمان امور مالیات کشوری ارزش گذاری و تعیین می‌شود. سپس به وراث هر یک از طبقات این مالیات اعلام می‌شود. مقدار دقیق این مالیات برای هر یک از طبقات متفاوت است؛ برای دسته اول وراث مقدار مالیات ارث املاک 7.5 درصد است.

2. مالیات بر ارث خودرو

خودرو و وسایل نقلیه نیز جزو اموالی هستند که مالیات بر ارث به آن‌ها تعلق می گیرد، طبق قانون، کارشناس رسمی دادگستری میزان مالیات بر ارث خودرو را تعیین می‌کند. میزان مالیات مشخص شده برای وراث طبقه اول 2 درصد است.

3. مالیات بر ارث سهام و سود آن

یکی دیگر از اموال و دارایی‌هایی که به آن مالیات تعلق می‌گیرد سهام و سود است. مالیات سهام و سود آن به صورت جداگانه محاسبه می‌شوند. این میزان مالیات برای هر کدام از شرکت‌های بورسی و غیر بورسی نیز متفاوت است.

4. مالیات بر ارث سپرده بانکی

سپرده‌های بانکی و اوراق مشارک دسته دیگری از دارایی‌ها هستند که مشمول مابیات می‌شوند. میزان مالیات تعیین شده برای سپرده‌های بانکی و اوراق مشارکت برای هر یک از دسته‌های وراث متفاوت است و توسط سازمان امور مالیات ارزش گذاری می‌شود.

5. مالیات بر ارث سایر اموال و دارایی‌ها

برخی از اموال و دارایی‌ها ممکن است در گروه‌های بالا قرار نگیرد اما مشمول مالیات بر ارث شوند؛ تشخیص این موارد بر عهده سازمان امور مالیاتی است که با توجه به اظهار نامه ارائه شده توسط وراث و تحقیقات خود سازمان تعیین می‌شود.

نحوه محاسبه مالیات بر ارث
بستن سال مالی در نرم افزار محک
بستن سال مالی در نرم افزار محک

نحوه محاسبه مالیات بر ارث

برای محاسبه مالیات بر ارث، وراث یا نماینده قانونی آنها، ابتدا باید نسبت به انحصار وراثت اقدام کنند تا وراث متوفی به طور رسمی مشخص گردند. در مرحله بعد وراث مکلف هستند حداکثر طی یک سال از تاریخ فوت متوفی، به سازمان امور مالیاتی مراجعه کرده و در اظهارنامه مخصوص، اطلاعات مربوط به هویت متوفی، وراث حین فوت، دارایی‌ها، بدهی‌ها، هزینه‌های کفن و دفن و … را ذکر کنند.

تا قبل از پایان مهلت یکساله، در صورتیکه اظهارنامه تحویل سازمان امور مالیاتی شود، هزینه‌های کفن و دفن متوفی از مقدار ارث کم شده و باقیمانده مشمول مالیات بر ارث می‌شود. اما چنانچه تا مهلت مقرر، اظهارنامه تحویل داده نشود، هزینه‌های فوق کم نخواهد شد. امروزه در اکثر کشورهای جهان مالیات ارث از وراث اخذ می‌شود اما قانون آن در هر کشور متفاوت است.

هدف از تعیین طبقه بندی برای وراث نیز مشخص‌کردن میزان مالیات بر ارث هر فرد با توجه به طبقه ای است که در آن قرار دارد. بر اساس قانون مالیات‌های مستقیم نرخ مالیات بر ارث برای وراث در هر یک از طبقات با توجه به نوع ماترک متفاوت است. برای مثال وراث طبقه اول پس از پرداخت 7.5 درصد مالیات می‌توانند املاک مسکونی متوفی را به نام خود انتقال دهند. این درحالی است که افراد طبقه دوم و سوم به ترتیب با پرداخت 15 و 30 درصد مالیات می‌توانند املاک متوفی را به نام خود انتقال دهند. در جدول زیر نرخ مالیات بر ارث هر یک از طبقات بسته به نوع ارث مشخص شده است.

نوع اموال داراییوراث طبقه اولوراث طبقه دوموراث طبقه سوم
سپرده بانکی۳۶۱۲
سپرده مؤسسات مالی۱۰۲۰۴۰
ملک مسکونی۷.۵۱۵۳۰
مغازه و املاک تجاری۳۶۱۲
خودرو۲۴۸
سهام بورس۰.۷۵۱.۵۳
سهام غیر بورسی۶۱۲۲۴
باغ، اراضی، مزارع و غیره۷.۵۱۵۳۰
اوراق مشارکت۳۶۱۲
حق امتیاز۱۰۲۰۴۰
سایر اموال و دارایی‌ها۱۰۲۰۴۰

معافیت مالیات بر ارث

معافیت‌های مالیاتی در مورد ارث را می‌توان به 2 دسته تقسیم کرد. برخی از این معافیت‌ها عمومی هستند و برخی دیگر ویژه‌ی مشمولین قانون قدیم مالیات بر ارث هستند. در ادامه با این دو دسته آشنا خواهیم شد:

1. معافیت‌های قانون جدید مالیات بر ارث

طبق ماده 24 قانون مالیات‌های مستقیم، اموال و دارایی‌های زیر معاف از مالیات ارث هستند:

  • وجوه بازنشستگی و پس انداز خدمت و مزایای مربوط پایان خدمت
  • مطالبات مربوط به اخراج، بازخرید و مرخصی استحقاقی استفاده نشده
  • وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا کارفرما
  • بیمه‌های عمر، اجتماعی و زندگی
  • خسارت مربوط به فوت و دیه
  • اموال وقف شده مؤسسات دولتی
  • لوازم و اثاث خانه موفی
  • هزینه‌های کفن و دفن
  • بدهی‌های متوفی

2. معافیت‌های مربوط مشمولین قانون قدیم مالیات ارث

طبق قوانین قدیمی،اموال و دارایی‌های زیر معاف از مالیات ارث هستند:

  • 80% سپرده‌های بانکی متوفی
  • 80% اوراق مشارکت
  • 50% سهام متوفی در شرکت‌های بورسی
  • 40% سهام شرکت‌های غیر بورسی
  • 80% موجودی حساب متوفی در مؤسسات اعتباری غیر بانکی مجاز
  • 40% ارزش خالص دارایی متوفی در واحدهای صنعتی، تولیدی، معدنی و کشاورزی
چه کسانی از مالیات بر ارث معاف هستند؟

چه کسانی از مالیات بر ارث معاف هستند؟

طبق ماده 25 قانون مالیات‌های مستقیم، وراث طبقه اول و دوم که جزو خانواده شهدای انقلاب اسلامی باشند از پرداخت مالیات بر ارث معاف هستند. استفاده از معافیت مربوط به این قانون مشروط به تأیید بنیاد شهید یا یکی از ارگان‌های مسلح کشور است.

فرار از مالیات بر ارث چیست؟

همانطور که می‌دانیم پرداخت مالیات ارث برای وراث هر یک از سه دسته ضروری است وهر گونه امتناع از پرداخت آن منجر به جریمه می‌شود و به عنوان فرار مالیات بر ارث شناخته می‌شود. چنانچه فرار مالیاتی برای سازمان امور مالیاتی محرض شود در این صورت امکان انتقال و واگذاری دارایی به هر یک از وراث وجود نخواهد داشت.

مراحل اخذ گواهی مالیات بر ارث

برای صدور گواهی مالیات بر ارث می‌بایست مراحل زیر طی شود:

  • صدور دستور توسط رئیس گروه مالیاتی
  • ثبت در دفتر توسط دبیرخانه سازمان
  • صدور فرم ۱۸
  • ارسال اظهارنامه به دفتر مرکزی ارث توسط اداره امور مالیاتی
  • تسلیم انحصار وراثت و تقاضای صدور فرم ۱۹ توسط وراث
  • صدور دستور توسط رئیس گروه مالیاتی و ثبت در دفتر دبیرخانه
  • تنظیم گزارش ارزیابی کارشناس ارشد مالیاتی و تایید توسط رئیس گروه  مالیاتی
  • وصول مالیات و تکمیل اظهارنامه گواهی مالیات بر ارث
  • صدور گواهی فرم ۱۹ و تحویل فرم به مؤدی

مدارک مورد نیاز برای اخذ گواهی مالیات بر ارث:

برای صدور گواهی مالیات بر ارث،ارائه مدارک زیر الزامی است:

  • تسلیم اظهارنامه تکمیل شده
  • تصاویر گواهی فوت از اداره ثبت احوال، شناسنامه مرحوم و شناسنامه تمامی وراث
  • اسناد و مدارک مربوط به دارایی‌ها و بدهی‌های مرحوم
  • آخرین وصیت نامه مرحوم
  • ارائه اصل وکالت نامه (در صورتی که پرونده توسط وکیل پیگیری می‌شود)

آگاهی;فرآیند تقسیم ارث را تسریع می بخشد!

درک مفهوم مالیات بر ارث و قوانین مربوط به آن،به خصوص قوانین جدید جزو مواردی است که وراث می‌بایست نسبت به آن آگاهی داشته باشند. چرا که آشنایی با این قوانین می‌تواند در تسریع فرآیندهای پیش رو برای تقسیم ارث کمک زیادی به آن‌ها کند.شما می توانید با استفاده از نرم افزار حسابداری محک ، با ورود داده ها نسبت به محاسبه مالیات بر ارث خود اقدام کنید.

منبع:investopedia

برای دریافت جدید ترین مقالات، ایمیل خود را وارد کنید:

با نشر این محتوا، جامعه وبلاگ محک را گسترش دهید

مهدی میدان
مهدی میدان
معافیت سالانه مالیاتی چیست؟

معافیت سالانه مالیاتی چیست؟

زمان مطالعه این مقاله: 3 دقیقه معافیت سالانه مالیاتی از موضوعات مهم در نظام اقتصادی هر کشور است و قانون آن نیز متفاوت خواهد بود. این اقدام برای تشویق برخی کارآفرینان و کسب و کارها صورت می گیرد. گروه نرم افزار حسابداری محک در این دانشنامه

اطلاعات بیشتر
6 راه برای موفقیت در مدیریت سوپرمارکت

6 راه برای موفقیت در مدیریت سوپرمارکت

زمان مطالعه این مقاله: 4 دقیقه رقابت در دنیای امروز کسب‌وکارها شدیدتر از همیشه است و سوپرمارکت‌ها نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در هر کوچه و خیابان، شاهد حضور سوپرمارکت‌های کوچک و بزرگ هستیم که برای جلب توجه مشتریان می‌جنگند. اما راز موفقیت در این

اطلاعات بیشتر
تقویم محتوا چیست؟ دانلود نمونه تقویم محتوایی

تقویم محتوا چیست؟ دانلود نمونه تقویم محتوایی

زمان مطالعه این مقاله: 4 دقیقه در دنیای رقابتی امروز، هر کسب و کاری برای جذب و حفظ مشتریان خود، به یک استراتژی محتوایی مناسب نیاز دارد. این استراتژی نه تنها باعث ایجاد محتواهای ارزشمند برای مخاطبان می‌شود، بلکه بازاریابی محتوا را نیز به یک فرایند

اطلاعات بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

جستجو

مشاهده رایگان دمو نرم افزار حسابداری