صاحبان مشاغلی که بخشی از مبالغ واریز شده به حساب بانکی مرتبط با فعالیت شان ماهیت تجاری یا درآمدی ندارد، می‌توانند با ارائه اسناد و مدارک معتبر، امکان تعدیل مالیات مقطوع خود را مطرح کنند. این امکان به ویژه برای مؤدیانی اهمیت دارد که وجوه حاصل از معاملات شخصی یا سایر دریافتی های غیر شغلی، وارد محاسبات مالیاتی آنها شده است.
چه مبالغی می‌تواند مشمول تعدیل مالیات مقطوع شود؟
براساس توضیحات سازمان امور مالیاتی، یکی از منابع مورد استفاده برای تعیین مالیات مقطوع موضوع تبصره ماده 100 قانون مالیاتهای مستقیم، اطلاعات مربوط به واریزی های بانکی مرتبط با فعالیت اقتصادی مؤدی است. با این حال، هر مبلغی که به یک حساب بانکی واریز می‌شود الزاماً درآمد کسب و کار نیست. ممکن است مؤدی در طول سال مبالغی دریافت کرده باشد که ارتباطی با فعالیت شغلی او نداشته باشد.
برای مثال، اگر صاحب یک کسب‌وکار خودروی شخصی یا ملکی را فروخته باشد و وجه حاصل از این معامله به حساب مورد استفاده او واریز شده باشد، این مبلغ لزوماً درآمد حاصل از فعالیت شغلی محسوب نمی‌شود. در چنین شرایطی، مؤدی می‌تواند با ارائه مدارکی که ماهیت غیرتجاری و غیر‌درآمدی این واریزی را اثبات می‌کند، درخواست تعدیل آن در محاسبات مالیاتی را مطرح کند.
صرف اعلام غیر تجاری بودن واریزی کافی نیست
نکته مهم این است که صرف اعلام مؤدی مبنی بر غیرتجاری بودن یک تراکنش، برای حذف آن از محاسبات مالیاتی کافی نیست. مؤدی باید اسناد و مدارک مثبته‌ای در اختیار داشته باشد که نشان دهد مبلغ موردنظر مربوط به فعالیت اقتصادی یا درآمد کسب‌وکار او نبوده است. سازمان امور مالیاتی می‌تواند این مستندات را بررسی و درباره ماهیت واقعی تراکنش تصمیم گیری کند.
بنابراین صاحبان مشاغل بهتر است اسناد مربوط به معاملات شخصی، نقل و انتقال وجوه، فروش دارایی‌های شخصی و سایر دریافت‌هایی را که ارتباطی با فعالیت شغلی آنها ندارد، به‌صورت منظم نگهداری کنند.
تکلیف تراکنش‌های مشکوک به تجاری و چک‌های انتقالی چیست؟
در دستورالعمل مالیات مقطوع عملکرد سال ۱۴۰۴، امکان بررسی و تعدیل برخی تراکنش‌های بانکی مشکوک به تجاری و چک‌های انتقالی نیز پیش‌بینی شده است. اگر مؤدی اعلام کند بخشی از این مبالغ ماهیت غیرتجاری دارد، امکان کسر آن از محاسبات مالیات مقطوع یا اظهارنامه پیش‌فرض وجود دارد. البته غیرتجاری بودن مبالغ باید با مدارک قابل قبول اثبات شود.
براساس دستورالعمل سال جاری، مؤدیان در موارد تعیین‌شده باید اسناد و مدارک مربوط به غیرتجاری بودن مبالغ را پس از اعلام سازمان امور مالیاتی به‌صورت الکترونیکی در سامانه ساتا بارگذاری کنند تا در فرایند رسیدگی به تراکنش‌های بانکی اشخاص حقیقی بررسی شود. اگر در بررسی‌های بعدی مشخص شود مبلغی که به‌عنوان غیرتجاری اعلام شده در واقع مشمول مالیات بوده است، اصل مالیات و جرایم مربوط می‌تواند از مؤدی مطالبه شود.
این تغییر چه اهمیتی برای صاحبان مشاغل دارد؟
این امکان می‌تواند از محاسبه مالیات براساس مبالغی که واقعاً درآمد کسب و کار نیستند جلوگیری کند؛ اما استفاده از آن به مستندسازی صحیح تراکنش‌ها وابسته است.
به همین دلیل، تفکیک دریافت‌ها و پرداخت‌های شخصی از عملیات کسب وکار و نگهداری اسناد مربوط به هر تراکنش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. صاحبان مشاغل نیز بهتر است پیش از تأیید اطلاعات مالیاتی، واریزی‌ها و اطلاعات ثبت‌شده در پرونده خود را با سوابق مالی کسب‌وکار تطبیق دهند.
