فرض کنید یک کارخانه دو محصول تولید میکند. محصول اول ساده است، در تعداد بالا تولید میشود و نیاز چندانی به تنظیم دستگاه یا کنترل کیفیت ندارد. محصول دوم سفارشی است، در تعداد کمتر تولید میشود و برای هر سفارش باید دستگاه دوباره تنظیم و محصول چند مرتبه بازرسی شود. اگر هزینههای سربار کارخانه فقط بر اساس تعداد محصولات تقسیم شوند، محصول اول که تعداد بیشتری دارد، سهم بیشتری از هزینهها را جذب میکند. در مقابل، محصول دوم با وجود اینکه فعالیتهای بیشتری مصرف کرده است، کمهزینهتر از مقدار واقعی نشان داده میشود. هزینه یابی بر مبنای فعالیت برای حل همین مشکل استفاده میشود. در این روش بررسی میکنیم هر محصول یا خدمت از چه فعالیتهایی استفاده کرده و چه مقدار هزینه ایجاد کرده است.
فهرست مطالب
در این مقاله از گروه نرم افزار حسابداری محک توضیح میدهیم هزینه یابی بر مبنای فعالیت چیست، هزینه یابی ABC چگونه انجام میشود، چه فرمولی دارد و برای چه کسبوکارهایی مناسب است.
هزینه یابی بر مبنای فعالیت به زبان ساده
هزینه یابی بر مبنای فعالیت یا Activity-Based Costing که به اختصار ABC نامیده میشود، روشی برای تخصیص دقیقتر هزینههای غیرمستقیم و سربار است.
در این روش، هزینهها مستقیماً میان محصولات تقسیم نمیشوند. ابتدا مشخص میشود چه فعالیتهایی در سازمان انجام شدهاند و هر فعالیت چه مقدار هزینه داشته است. سپس هزینه هر فعالیت بر اساس میزان استفاده، به محصولات، خدمات، مشتریان یا پروژهها تخصیص داده میشود.
منطق هزینه یابی ABC را میتوان در این جمله خلاصه کرد:
فعالیتها منابع را مصرف میکنند و محصولات یا خدمات از فعالیتها استفاده میکنند.
برای مثال، اگر کنترل کیفیت یک فعالیت باشد، محصولی که ۲۰ بار بازرسی شده باید هزینه بیشتری نسبت به محصولی که فقط دو بار بازرسی شده است تحمل کند.
هزینه مستقیم و غیرمستقیم چه تفاوتی دارند؟
حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان نرم افزار حسابداری محک
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
برای درک بهتر ABC ابتدا باید تفاوت هزینههای مستقیم و غیرمستقیم را بدانیم.
هزینه مستقیم
هزینهای است که میتوان آن را بهطور مشخص به یک محصول یا خدمت مرتبط کرد.
برای مثال:
- مواد اولیه مصرفشده برای ساخت محصول
- دستمزد کارگری که فقط روی همان محصول کار کرده است
- بستهبندی اختصاصی یک سفارش
- هزینه حمل مربوط به یک پروژه مشخص
هزینه غیرمستقیم یا سربار
هزینهای است که همزمان به چند محصول، واحد یا فعالیت مربوط میشود و نمیتوان آن را مستقیماً به یک محصول مشخص نسبت داد.
برای مثال:
- اجاره کارخانه
- برق سالن تولید
- حقوق مدیر تولید
- استهلاک ماشینآلات
- هزینه کنترل کیفیت
- تعمیر و نگهداری دستگاهها
- هزینه پردازش سفارشها
هزینه یابی ABC بیشتر برای محاسبه و تخصیص همین هزینههای سربار به کار میرود. هزینههای مستقیم معمولاً بدون نیاز به این روش، مستقیماً به محصول ثبت میشوند.
یک مثال ساده از هزینه یابی ABC
فرض کنید یک کارخانه محصولات «الف» و «ب» را تولید میکند. هزینههای سربار کارخانه مربوط به سه فعالیت است:
| فعالیت | مجموع هزینه | مبنای تخصیص |
|---|---|---|
| تنظیم دستگاه | ۱۲۰ میلیون تومان | تعداد تنظیم دستگاه |
| کنترل کیفیت | ۹۰ میلیون تومان | تعداد بازرسی |
| پردازش سفارش | ۶۰ میلیون تومان | تعداد سفارش |
| جمع | ۲۷۰ میلیون تومان | — |
در طول دوره، این فعالیتها به شکل زیر انجام شدهاند:
| فعالیت | مجموع دفعات |
|---|---|
| تنظیم دستگاه | ۱۲ بار |
| کنترل کیفیت | ۳۰ بار |
| پردازش سفارش | ۶۰ سفارش |
محاسبه هزینه هر فعالیت
ابتدا باید هزینه هر بار انجام فعالیت را محاسبه کنیم.
هزینه هر بار تنظیم دستگاه:
۱۲۰ میلیون تومان ÷ ۱۲ تنظیم = ۱۰ میلیون تومان
هزینه هر بار بازرسی:
۹۰ میلیون تومان ÷ ۳۰ بازرسی = ۳ میلیون تومان
هزینه پردازش هر سفارش:
۶۰ میلیون تومان ÷ ۶۰ سفارش = یک میلیون تومان
حالا فرض کنید محصولات از فعالیتها به شکل زیر استفاده کردهاند:
| فعالیت | محصول الف | محصول ب |
|---|---|---|
| تنظیم دستگاه | ۲ بار | ۱۰ بار |
| بازرسی | ۵ بار | ۲۵ بار |
| سفارش | ۱۰ سفارش | ۵۰ سفارش |
هزینه سربار محصول الف
تنظیم دستگاه: ۲ × ۱۰ میلیون = ۲۰ میلیون تومان
کنترل کیفیت: ۵ × ۳ میلیون = ۱۵ میلیون تومان
پردازش سفارش: ۱۰ × یک میلیون = ۱۰ میلیون تومان
مجموع هزینه سربار محصول الف: ۴۵ میلیون تومان
هزینه سربار محصول ب
تنظیم دستگاه: ۱۰ × ۱۰ میلیون = ۱۰۰ میلیون تومان
کنترل کیفیت: ۲۵ × ۳ میلیون = ۷۵ میلیون تومان
پردازش سفارش: ۵۰ × یک میلیون = ۵۰ میلیون تومان
مجموع هزینه سربار محصول ب: ۲۲۵ میلیون تومان
در نتیجه مشخص میشود که محصول ب با وجود تیراژ کمتر، به دلیل استفاده بیشتر از تنظیم دستگاه، بازرسی و پردازش سفارش، هزینه سربار بیشتری ایجاد کرده است. اگر تمام ۲۷۰ میلیون تومان سربار فقط بر اساس تعداد تولید تقسیم میشد، این تفاوت دیده نمیشد و ممکن بود قیمتگذاری محصولات اشتباه انجام شود.
اصطلاحات مهم در هزینه یابی ABC
برای اجرای هزینه یابی بر مبنای فعالیت باید با چهار اصطلاح اصلی آشنا باشید.
فعالیت
فعالیت کاری است که در سازمان انجام میشود و منابع مصرف میکند.
نمونه فعالیتها:
- تنظیم دستگاه
- کنترل کیفیت
- بستهبندی
- ثبت سفارش
- حمل مواد
- پاسخگویی به مشتری
- تعمیر ماشینآلات
مخزن هزینه
مخزن هزینه مجموعه هزینههایی است که به یک فعالیت مشخص مربوط میشوند.
برای مثال، مخزن هزینه «کنترل کیفیت» میتواند شامل این موارد باشد:
- حقوق کارشناسان کنترل کیفیت
- استهلاک تجهیزات آزمایش
- مواد مصرفی آزمایشگاه
- هزینه فضای واحد کنترل کیفیت
محرک هزینه
محرک هزینه عاملی است که باعث ایجاد یا افزایش هزینه یک فعالیت میشود.
برای مثال:
| فعالیت | محرک هزینه |
|---|---|
| تنظیم دستگاه | تعداد دفعات تنظیم |
| کنترل کیفیت | تعداد بازرسی |
| پردازش سفارش | تعداد سفارش |
| حمل مواد | تعداد جابهجایی |
| تعمیر دستگاه | ساعت کار ماشین |
| پشتیبانی مشتری | تعداد درخواستها |
موضوع هزینه
موضوع هزینه چیزی است که میخواهیم هزینه آن را محاسبه کنیم.
موضوع هزینه میتواند شامل این موارد باشد:
- یک محصول
- یک خدمت
- یک پروژه
- یک مشتری
- یک سفارش
- یک شعبه
- یک کانال فروش، اگر سازمان چند شعبه یا واحد عملیاتی دارد، نرم افزار حسابداری فروشگاه زنجیره ای میتواند هر شعبه را بهعنوان مرکز هزینه جداگانه تحلیل کند.
فرمول هزینه یابی بر مبنای فعالیت
محاسبه ABC دو مرحله اصلی دارد.
مرحله اول: محاسبه نرخ فعالیت
نرخ فعالیت = مجموع هزینه فعالیت ÷ مجموع مقدار محرک هزینه
برای مثال، اگر هزینه تنظیم دستگاه ۱۲۰ میلیون تومان و تعداد تنظیمها ۱۲ بار باشد:
نرخ هر تنظیم = ۱۲۰ ÷ ۱۲ = ۱۰ میلیون تومان
مرحله دوم: تخصیص هزینه به محصول
هزینه تخصیصیافته = نرخ فعالیت × میزان استفاده محصول از فعالیت
اگر محصولی چهار بار به تنظیم دستگاه نیاز داشته باشد:
هزینه تنظیم محصول = ۱۰ میلیون × ۴ = ۴۰ میلیون تومان
فرمول بهای تمامشده محصول
پس از محاسبه هزینه فعالیتها، بهای تمامشده محصول به این شکل محاسبه میشود:
بهای تمامشده = مواد مستقیم + دستمزد مستقیم + هزینههای سربار تخصیصیافته
برای تحلیل دقیقتر این بخش، مقاله قیمت تمام شده میتواند روش محاسبه هزینه مواد، دستمزد، سربار و سود محصول را توضیح دهد.
مراحل اجرای هزینه یابی بر مبنای فعالیت
اجرای ABC را میتوان در هفت مرحله انجام داد.
مرحله اول: مشخص کنید هزینه چه چیزی را میخواهید
ابتدا موضوع هزینه را تعیین کنید. قرار است هزینه یک محصول، خدمت، پروژه یا مشتری محاسبه شود؟
برای شروع بهتر است فقط یک گروه محصول یا یک واحد سازمانی انتخاب شود. اجرای ABC برای تمام بخشهای شرکت از همان ابتدا میتواند پروژه را پیچیده کند.
مرحله دوم: فعالیتهای اصلی را شناسایی کنید
بررسی کنید برای تولید محصول یا ارائه خدمت چه کارهایی انجام میشود.
برای مثال:
- خرید مواد اولیه
- تنظیم دستگاه
- تولید
- کنترل کیفیت
- بستهبندی
- انبارداری
- ارسال
- پاسخگویی به مشتری
نیازی نیست تمام اقدامات کوچک را بهعنوان فعالیت جداگانه تعریف کنید. فعالیتها باید به اندازهای تفکیک شوند که اطلاعات مفید ایجاد کنند.
مرحله سوم: هزینه هر فعالیت را جمعآوری کنید
هزینههای مرتبط با هر فعالیت را مشخص و در یک مخزن هزینه جمع کنید. برای نمونه، هزینه فعالیت «پردازش سفارش» میتواند شامل حقوق کارکنان فروش، استهلاک تجهیزات، اینترنت و بخشی از هزینه فضای اداری باشد.
مرحله چهارم: محرک مناسب را انتخاب کنید
برای هر فعالیت معیاری انتخاب کنید که مقدار استفاده از آن را نشان دهد.
برای مثال:
- تعداد سفارش برای پردازش سفارش
- تعداد تنظیم برای تنظیم دستگاه
- تعداد بازرسی برای کنترل کیفیت
- ساعت ماشین برای تعمیر و استهلاک
محرک باید با هزینه فعالیت ارتباط منطقی داشته باشد و اندازهگیری آن بیش از حد دشوار یا پرهزینه نباشد.
مرحله پنجم: نرخ فعالیت را محاسبه کنید
هزینه هر فعالیت را بر مجموع مقدار محرک آن تقسیم کنید. نتیجه نشان میدهد هر بار انجام فعالیت چه مقدار هزینه ایجاد کرده است.
مرحله ششم: هزینه فعالیتها را تخصیص دهید
میزان استفاده هر محصول یا خدمت از فعالیتها را مشخص کنید و در نرخ فعالیت ضرب کنید.
مرحله هفتم: نتایج را بررسی کنید
هزینه محاسبهشده را با روش قبلی، قیمت فروش و سود محصول مقایسه کنید. اگر نتایج غیرمنطقی هستند، ممکن است یکی از موارد زیر اشتباه انتخاب شده باشد:
- تعریف فعالیت
- مخزن هزینه
- محرک هزینه
- اطلاعات مصرف فعالیت
- هزینههای ثبتشده
تفاوت هزینه یابی ABC با روش سنتی
در هزینهیابی سنتی معمولاً تمام هزینه سربار با یک مبنای کلی مانند ساعت کار مستقیم، ساعت ماشین یا تعداد محصول تقسیم میشود. در مقابل، ABC برای هر فعالیت از محرک مناسب همان فعالیت استفاده میکند.
| معیار | روش سنتی | هزینه یابی ABC |
|---|---|---|
| تعداد مبناهای تخصیص | معمولاً یک یا چند مبنای کلی | چند محرک متناسب با فعالیت |
| تمرکز اصلی | حجم تولید | میزان استفاده از فعالیتها |
| اجرای سیستم | سادهتر | دقیقتر اما پیچیدهتر |
| هزینه پیادهسازی | کمتر | بیشتر |
| مناسب برای | تولید ساده و مشابه | محصولات و خدمات متنوع |
| اطلاعات مدیریتی | محدودتر | مناسب تحلیل هزینه و سودآوری |
روش سنتی الزاماً اشتباه نیست. اگر شرکت فقط یک یا چند محصول مشابه داشته باشد و هزینههای سربار نیز پایین باشند، همان روش میتواند پاسخگو باشد. ABC زمانی ارزش بیشتری ایجاد میکند که محصولات و مشتریان رفتارهای متفاوتی داشته باشند.
هزینه یابی ABC برای چه شرکتهایی مناسب است؟
این روش معمولاً برای کسبوکارهایی مناسبتر است که شرایط زیر را دارند:
- محصولات یا خدمات متنوعی ارائه میکنند.
- بعضی محصولات ساده و بعضی پیچیدهاند.
- هزینههای سربار بخش بزرگی از هزینه کل را تشکیل میدهد.
- محصولات به تعداد متفاوتی بازرسی یا تنظیم نیاز دارند.
- سفارشهای مشتریان شرایط یکسانی ندارند.
- هزینه پشتیبانی مشتریان متفاوت است.
- شرکت از ماشینآلات و تجهیزات متعددی استفاده میکند.
- قیمتگذاری و محاسبه سود محصولات دشوار شده است.
مدیران احساس میکنند بعضی محصولات با وجود فروش بالا سودآور نیستند.
ABC فقط برای کارخانهها نیست. شرکتهای خدماتی، بیمارستانها، بانکها، شرکتهای حملونقل، پیمانکاران و مجموعههای پروژهمحور نیز میتوانند از این روش استفاده کنند. در شرکتهای بازرگانی هم میتوان هزینههای پشتیبانی مشتریان، پردازش سفارش و توزیع را تحلیل کرد؛ نرم افزار حسابداری بازرگانی برای مدیریت فرایندهای تجاری در یک سیستم یکپارچه کاربرد دارد.
هزینه یابی ABC برای چه کسب و کارهایی ضروری نیست؟
اجرای این روش ممکن است برای کسب و کاری با شرایط زیر صرفه اقتصادی نداشته باشد:
- فقط یک محصول تولید میکند.
- محصولات فرایند تولید مشابهی دارند.
- هزینه سربار بسیار کم است.
- بخش اصلی هزینه مربوط به مواد و دستمزد مستقیم است.
- جمعآوری اطلاعات فعالیتها دشوار است.
- هزینه اجرای سیستم بیشتر از منفعت آن است.
در این شرایط میتوان از روشهای سادهتر هزینهیابی استفاده کرد یا ABC را فقط برای بخشهای خاص اجرا کرد.
طبقهبندی فعالیتها در هزینه یابی ABC
فعالیتها بر اساس سطحی که در آن انجام میشوند به چند گروه تقسیم میشوند.
فعالیتهای سطح واحد
با تولید هر واحد محصول تکرار میشوند.
برای مثال:
- بستهبندی هر محصول
- مصرف برق برای تولید هر واحد
- کنترل وزن هر محصول
- فعالیتهای سطح دسته
برای هر سری یا دسته تولید انجام میشوند، نه برای هر واحد.
برای مثال:
- تنظیم دستگاه
- صدور دستور تولید
- بازرسی یک بچ تولید
فرقی ندارد در یک دسته ۱۰۰ محصول تولید شود یا هزار محصول؛ هزینه تنظیم دستگاه ممکن است یکسان باشد.
فعالیتهای سطح محصول
برای پشتیبانی از یک نوع محصول انجام میشوند.
برای مثال:
- طراحی محصول
- تغییر فرمول ساخت
- نگهداری مشخصات فنی
- طراحی بستهبندی
فعالیتهای عمومی سازمان
فعالیتهایی هستند که به کل کارخانه یا شرکت مربوطاند و ارتباط مستقیمی با یک محصول مشخص ندارند.
برای مثال:
- مدیریت کارخانه
- نگهبانی
- تهیه صورتهای مالی
- نگهداری ساختمان
تخصیص این هزینهها دشوارتر است و باید با احتیاط انجام شود. اگر مبنای منطقی وجود ندارد، بهتر است بعضی هزینهها بهصورت جداگانه در گزارش مدیریت نشان داده شوند.
مزایای هزینه یابی بر مبنای فعالیت
محاسبه دقیقتر بهای تمامشده
محصولی که فعالیتهای بیشتری مصرف کرده، سهم بیشتری از هزینهها دریافت میکند.
قیمتگذاری بهتر
اگر هزینه واقعی محصول مشخص باشد، احتمال فروش آن با قیمت کمتر از بهای تمامشده کاهش پیدا میکند.
شناسایی محصولات زیانده
ممکن است یک محصول فروش بالایی داشته باشد، اما به دلیل تعداد زیاد سفارش، بازرسی، مرجوعی یا پشتیبانی، سود کمی ایجاد کند.
شناخت مشتریان پرهزینه
دو مشتری ممکن است مبلغ خرید مشابهی داشته باشند، اما یکی از آنها سفارشهای کوچکتر، مرجوعی بیشتر و درخواستهای پشتیبانی بیشتری ایجاد کند.
شناسایی فعالیتهای غیرضروری
ABC نشان میدهد بخش اصلی هزینه سازمان در چه فعالیتهایی مصرف میشود. مدیران میتوانند فعالیتهای تکراری، پرهزینه یا بدون ارزش را کاهش دهند.
بودجهبندی بهتر
بهجای افزایش درصدی بودجه سال قبل، میتوان مقدار فعالیت موردنیاز و هزینه آن را تخمین زد.
معایب هزینه یابی ABC
اجرای پیچیدهتر
شناسایی فعالیتها و محرکها به بررسی فرایندهای سازمان نیاز دارد.
هزینه جمعآوری اطلاعات
شرکت باید اطلاعاتی مانند تعداد سفارش، بازرسی، تنظیم دستگاه و زمان فعالیتها را ثبت کند.
نیاز به بهروزرسانی
با تغییر محصولات، ماشینآلات یا فرایندها، مدل ABC نیز باید اصلاح شود.
امکان انتخاب محرک نامناسب
اگر مبنای تخصیص ارتباط واقعی با فعالیت نداشته باشد، نتیجه محاسبه دقیق نخواهد بود.
مناسب نبودن برای همه کسبوکارها
برای شرکت کوچک و ساده، هزینه اجرای ABC ممکن است بیشتر از منفعت آن باشد.
اشتباهات رایج در اجرای هزینه یابی ABC
تعریف فعالیتهای بسیار زیاد
اگر برای هر اقدام کوچک یک فعالیت جدا تعریف شود، سیستم پیچیده و نگهداری آن دشوار میشود.
انتخاب محرک فقط بر اساس اطلاعات موجود
گاهی شرکت از یک معیار استفاده میکند فقط به این دلیل که اطلاعات آن در دسترس است؛ نه به این دلیل که رابطه منطقی با هزینه دارد.
تخصیص تمام هزینهها به اجبار
بعضی هزینههای عمومی ارتباط مستقیمی با محصول ندارند. تقسیم دلخواه آنها میتواند دوباره باعث ایجاد خطا شود.
بهروزرسانی نکردن مدل
مدلی که بر اساس فرایندهای چند سال قبل طراحی شده، ممکن است دیگر اطلاعات مفیدی ارائه ندهد.
اجرای سراسری از روز اول
بهتر است ابتدا سیستم در یک محصول، واحد یا فرایند آزمایش شود و پس از اصلاح، به بخشهای دیگر گسترش پیدا کند.
انواع هزینه یابی کداماند؟
ABC یکی از روشهای هزینهیابی است. روش مناسب به نوع تولید و اطلاعات موردنیاز مدیریت بستگی دارد.
هزینه یابی سفارش کار
برای تولید یا خدماتی استفاده میشود که هر سفارش مشخصات و هزینههای جداگانه دارد؛ مانند پروژه پیمانکاری، چاپ سفارشی یا تولید تجهیزات خاص.
هزینه یابی مرحلهای
برای تولید انبوه و پیوسته محصولات مشابه کاربرد دارد؛ مانند صنایع غذایی، فولاد و پتروشیمی.
هزینه یابی استاندارد
هزینه استاندارد مواد، دستمزد و سربار از قبل مشخص میشود و سپس با هزینه واقعی مقایسه میگردد.
هزینه یابی جذبی
تمام هزینههای تولید، شامل هزینه ثابت و متغیر، در بهای تمامشده محصول منظور میشوند.
هزینه یابی متغیر
فقط هزینههای متغیر تولید به محصول تخصیص داده میشوند و هزینههای ثابت دوره جداگانه گزارش میشوند.
هزینه یابی بر مبنای فعالیت
هزینههای سربار بر اساس فعالیتهای مصرفشده به محصولات، خدمات یا مشتریان تخصیص پیدا میکنند. این روشها همیشه جایگزین یکدیگر نیستند. برای مثال، یک کارخانه میتواند از هزینهیابی سفارش کار برای جمعآوری هزینه هر سفارش و از ABC برای تخصیص سربار همان سفارش استفاده کند. اگر میخواهید با روشهای دیگر هزینه یابی هم آشنا شوید، مقاله هزینه یابی مستقیم چیست میتواند مکمل خوبی برای این بخش باشد.
هزینه یابی بر مبنای فعالیت زمانگرا چیست؟
هزینه یابی بر مبنای فعالیت زمانگرا یا TDABC نسخه سادهتری از ABC است که بیشتر بر زمان انجام فعالیتها تمرکز میکند.
در این روش ابتدا هزینه هر دقیقه یا ساعت ظرفیت منابع محاسبه میشود. سپس مدت زمان انجام یک فعالیت در نرخ هزینه ظرفیت ضرب میشود.
برای مثال، اگر هزینه یک واحد پشتیبانی در ماه ۳۰۰ میلیون تومان و ظرفیت عملی آن ۱۰ هزار دقیقه باشد:
هزینه هر دقیقه ظرفیت = ۳۰ هزار تومان
اگر پردازش یک سفارش ۱۵ دقیقه زمان ببرد:
هزینه پردازش سفارش = ۱۵ × ۳۰ هزار = ۴۵۰ هزار تومان
این روش برای سازمانهایی مناسب است که زمان انجام فعالیتها را راحتتر از تعداد محرکهای مختلف اندازهگیری میکنند.
نرم افزار حسابداری چه کمکی به اجرای ABC میکند؟
برای اجرای هزینه یابی بر مبنای فعالیت به اطلاعات دقیق مالی و عملیاتی نیاز است.
نرمافزار حسابداری میتواند اطلاعات زیر را در اختیار مدیران قرار دهد:
- هزینه مواد اولیه
- دستمزد کارکنان
- هزینههای سربار
- تعداد تولید
- موجودی مواد و محصولات
- ضایعات
- هزینه مراکز
- فروش محصولات
- سود و زیان
- حساب تأمینکنندگان
- اطلاعات سفارشها
بااینحال، نرمافزار حسابداری بهتنهایی سیستم ABC را طراحی نمیکند. شرکت باید مشخص کند:
- چه فعالیتهایی دارد؟
- هزینه هر فعالیت چقدر است؟
- محرک مناسب هر فعالیت چیست؟
- هر محصول چه مقدار از فعالیت استفاده کرده است؟
نرم افزار حسابداری تولیدی محک، متناسب با نسخه و امکانات انتخابشده، میتواند در ثبت مواد اولیه، فرمول تولید، دستمزد، سربار، ضایعات، موجودی و بهای تمامشده محصولات به کسبوکارهای تولیدی کمک کند. اطلاعات ثبتشده در نرمافزار میتوانند بخشی از دادههای موردنیاز برای طراحی و اجرای هزینه یابی ABC را فراهم کنند؛ اما تعریف فعالیتها و انتخاب محرک هزینه نیازمند تحلیل فرایندهای واقعی مجموعه است.
جمعبندی
هزینه یابی بر مبنای فعالیت یا ABC روشی برای تخصیص دقیقتر هزینههای سربار است. در این روش ابتدا هزینهها به فعالیتهایی مانند تنظیم دستگاه، کنترل کیفیت، پردازش سفارش و حمل مواد اختصاص داده میشوند. سپس هزینه هر فعالیت بر اساس میزان استفاده به محصولات، خدمات، مشتریان یا پروژهها تخصیص پیدا میکند.
این روش بیشتر برای شرکتهایی مناسب است که محصولات متنوع، هزینه سربار بالا یا فرایندهای پیچیده دارند. ABC میتواند نشان دهد کدام محصولات و مشتریان واقعاً سودآور هستند و چه فعالیتهایی هزینه زیادی ایجاد میکنند.
بااینحال، برای اجرای موفق آن باید فعالیتها بهدرستی تعریف شوند، محرکهای منطقی انتخاب شوند و اطلاعات سیستم بهصورت منظم بهروزرسانی شوند.
سوالات متداول
1. هزینه یابی بر مبنای فعالیت چیست؟
روشی برای تخصیص هزینههای سربار است که ابتدا هزینهها را به فعالیتها و سپس بر اساس میزان استفاده به محصولات، خدمات یا مشتریان اختصاص میدهد.
2. ABC مخفف چیست؟
ABC مخفف Activity-Based Costing و به معنی هزینه یابی بر مبنای فعالیت است.
3. فرمول هزینه یابی ABC چیست؟
ابتدا هزینه هر فعالیت بر مقدار کل محرک تقسیم میشود. سپس نرخ فعالیت در میزان استفاده هر محصول از آن فعالیت ضرب میشود.
باسلام توضیحات عالی میباشد .متشکرم