مدیریت ریسک چیست و فرایندهای آن چگونه است؟

زمان مطالعه این مقاله: 6 دقیقه

مدیریت ریسک تاثیر زیادی در بهبود شرایط هر کسب و کاری می تواند داشته باشد. به طور حتم هر کسب و کاری چه زمانی که قرار است شروع به کار کند و چه زمانی که در جریان است همواره با ریسک هایی مواجه خواهد بود که مدیریت آنها، نیازمند علم و مهارت های بالایی است که در این مقاله به آنها خواهیم پرداخت.

فهرست مطالب

در این مطلب ضمن اشاره به اینکه مدیریت ریسک چیست، درباره علت اهمیت آن، انواع و مراحل آن صحبت کرده ایم و اشاره داشته ایم که چگونه میتوانید با فراگرفتن مدیریت ریسک، کسب و کار خود را از هرگونه ورشکستگی دور کنید. تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

مدیریت ریسک چیست ؟

مدیریت ریسک چیست ؟

مدیریت ریسک در واقع یک فرایند است، فرایند شناسایی، ارزیابی و کنترل تهدیدات سرمایه و درآمد یک سازمان در طول یک پروژه. به عبارت دیگر مدیریت ریسک بعد از شناسایی، شامل تجزیه و تحلیل و پاسخ به عوامل خطر می شود که بخشی از مسیر هر کسب و کار را تشکیل می دهد. خیلی از متخصصین حرف از مدیریت ریسک موثر می زنند به این معنی که در حد توان تلاش کنیم تا از مشکلات محتمل در آینده جلوگیری کرده یا خسارات احتمالی را به کمترین میزان ممکن تقلیل دهیم.

چرا مدیریت ریسک مهم است ؟

شاید به جرات بتوان گفت مدیریت ریسک هرگز به اندازه اکنون اهمیت نداشته است. باید اعتراف کرد خطراتی که این روزها سازمان‌های مدرن با آن روبرو می شوند، پیچیده‌تر شده‌اند که با سرعت سریع جهانی‌شدنزاوضاع وخیم تر شده است. خطرات جدید به طور مداوم در حال ظهور هستند که اغلب به استفاده فراگیر از فناوری دیجیتال مربوط شده و توسط آن ایجاد می گردند.

بعنوان مثال کسب‌وکارها به سرعت در برابر تهدیدات ناشی از همه‌گیری بیماری کرونا تغییراتی ایجاد کردند. اما کار به اینجا ختم نشده و در آینده، آنها با خطرات جدیدی دست و پنجه نرم خواهند کرد، از جمله اینکه چگونه باید زمینه بازگشت کارمندان را به دفتر فراهم کنند یا اینکه چه کاری باید انجام شود تا زنجیره تامین آنها کمتر در برابر بحران آسیب پذیر گردد. در ادامه بصورت موردی برخی از دلایل اهمیت داشتن مدیریت ریسک را اشاره خواهیم کرد:

  1. صرفه‌جویی منابع، افراد، درآمد، اموال، دارایی‌ها، زمان
  2. حفاظت از محیط‌‌ زیست
  3. حفاظت از افراد در برابر خطرات
  4.  پیشگیری یا کاهش مسئولیت حقوقی
  5. پیش بینی راهکارهای کاربردی در صورت پیش آمدن مشکلات
5 مرحله مدیریت ریسک کدام است؟

5 مرحله مدیریت ریسک کدام است؟

اگر بخواهیم مدیریت ریسک را یک فرایند در نظر بگیریم باید اشاره کنیم که این فرایند از 5 مرحله تشکیل می شود که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت :

شناسایی خطرات Identify the risks

در این مرحله با بررسی فهرستی از ریسک های احتمالی و همچنین تجربیات تیم پروژه و دانش آنها، همه‌ی ریسک های بالقوه را شناسایی می‌کنیم. با به کار گیری ابزار سنجش، باید در اولین فرصت این خطرات اولویت بندی و طبقه بندی شوند.

نکته مهمی که باید مورد وجه قرار گیرید این است که تعداد ریسک‌ها معمولا از ظرفیت زمانی تیم پروژه برای تجزیه و تحلیل آنها و طراحی برنامه‌ی اضطراری تجاوز خواهد کرد. داشتن روند اولویت‌بندی در فرایند مدیریت ریسک کمک می‌کند تا خطراتی که تأثیر بیشتری داشته و احتمال وقوع آنها زیاد است، بهتر مدیریت گردند.

ارزیابی خطرات Analyze the risks

راجع به ریسک ها باید اینگونه عمل کنیم که بعد از شناسایی آنها باید به ارزیابی پرداخته و در ادامه به سوی حل آنها پیش برویم. با این حال قبل از تلاش برای اینکه تشخیص داده شود مدیریت ریسک‌ها چگونه بهتر انجام می‌گیرد باید ابتدا دلایل ریشه‌ای خطرهای تعیین‌شده شناسایی گردند. در این بین ممکن است سوالهایی برای مدیران مطرح گردد. سوالهایی مانند: ریسک‌های شناسایی شده چگونه می‌توانند روی پروژه تأثیر گذار باشند؟ دلایل ریسک‌های شناسایی شده چه مواردی هستند؟ و ….

اولویت بندی ریسک ها Prioritize risks

بعد از شناسایی و ارزیابی خطرات، حالا نوبت به اولویت بندی آنها می رسد. همانطور که از عنوان این بخش مشخص است مدیران هر مجموعه ای باید خطراتی که متوجه کسب و کار آنها است را به دقت اولویت بندی کنند. مسلما خطراتی که ممکن است اثرات مخرب بیشتری داشته باشند باید خیلی زودتر از بقیه مورد توجه قرار بگیرند و فکری به حال آنها کرد. اولویت بندی خطرات این امکان را فراهم میکند که مدیران منابع شرکت یا سازمان را جای درستی هزینه کرده و خطرات بزرگتری را از سر سازمان دفع کنند.

پاسخگویی به ریسک ها Respond to the risk

حالا در این مرحله میتوانیم بگوییم تیم آماده‌ی شروع روندِ بررسیِ راه‌حل‌های ممکن برای مدیریت ریسک یا پیش‌گیری از وقوع احتمالی آن می باشد. در این مرحله است که سوالاتی از این قبیل را بپرسیم: در صورت وقوع ریسک چگونه می‌توان آن را مدیریت نمود؟ برای کم کردن احتمال به وقوع پیوستن این ریسک‌ها چه تمهیداتی میتوان اندیشید؟ و …

پایش کردن نتایج Monitor Results

پس از طی کردن مراحل فوق حالا باید نتایجی که بدست آمده اند را بصورت مدام بررسی یا پایش کنیم. چرا که اگر نتایج مطلوب نباشند باید به این نتیجه برسیم که حتما جایی از فرایند دچار مشکل و اختلال شده که ما را از کسب نتایج مطلوب دور کرده است. این مرحله به هیچ عنوان نباید مغفول واقع شود چرا که میتواند تمام فرایند مدیریت ریسک را تحت الشعاع قرار دهد.

انواع مدیریت ریسک کدام است ؟

انواع مدیریت ریسک کدام است ؟

همانطور که از عنوان این بخش مشخص است برای مدیریت ریسک هم میتوان انواع گوناگونی در نظر گرفت که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت :

  1. مدیریت ریسک منابع انسانی
  2. مدریت ریسک پروژه
  3. مدیریت ریسک یکپارچه در بازارهای مالی
  4. مدیریت ریسک در زنجیره تامین
  5. مدیریت ریسک در کسب‌و‌کار
  6. مدریریت ریسک در بیمه

مدیریت ریسک منابع انسانی

به وجود آوردن یکپارچگی موثر بین مدیریت ریسک و مدیریت منابع انسانی، مستلزم برخورداری مدیران از مهارت‌هایی خاصی خواهد بود که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: رهبری، ارتباطات، آموزش، انگیزه، مدیریت بحران و ارزیابی موثر. از آنجایی که منابع انسانی در شرکت‌ها، یکی از با ارزش‌ترین عوامل تولید و منبع اصلی زاینده مزیت رقابتی و ایجادکننده قابلیت‌های کلیدی و منبع راهبردی برای سازمان‌های خود محسوب خواهند شد؛ بنابراین ادغام صحیح مدیریت ریسک و مدیریت منابع انسانی در زمینه هایی که اشاره شد می‌تواند در سازوکار سازمان تأثیرگذار باشد.

شاید این مقاله نیز برای شما مفید باشد.  برنامه ریزی برای سودهی

مدیریت ریسک پروژه

از آنجایی که پویایی پروژه ها روند رو به رشدی دارد، سازمان‌ها نیازمند مدیریت در ریسک پروژه‌ها می باشند. تقاضای رو به رشد برای متخصصان مدیریت پروژه، نشان‌دهنده رشد گرایش به سمت مدیریتِ ریسک در سازمانها می باشد. طبق برآوردی که سازمان جهانی استاندارد انجام داده است تا سال ۲۰۲۷ حدود ۲۲ میلیون شغل به صنعت مدیریت ریسک پروژه در جهان اضافه می گردد. توانایی مدیریت ریسک پروژه، مهارتی ضروری به نظر می رسد که کارفرمایان به دنبال آن می باشند. مدیران پروژه باید انواع مختلفی از ریسک‌های احتمالی را شناسایی نمایند.

مدیریت ریسک یکپارچه در بازارهای مالی

مهم‌‌ترین جنبه‌های مدیریت ریسک‌ مالی را میتوان به صورت های گوناگون در نظر گرفت و طبقه بندی کرد. در این قسمت به برخی از شاخص ترین آنها اشاره خواهیم کرد:

مدیریت ریسک و سرمایه

محیط کسب و کار و تجارت امروز بسیار چالش برانگیز است و در عین حال شرکت‌ها به دنبال مسیری میگردند که رشد و سودآوری بیشتری را به دنبال داشته باشد. برای اینکه از این فرایند به بهترین شکل حمایت صورت گیرد، سازمان‌های مالی و خزانه‌داری می بایست دسترسی کافی به نقدینگی، استقرار کارآمد سرمایه، استراتژی سرمایه گذاری و مدیریت ریسک و سرمایه اطمینان پیدا کنند.

در بازارهای مالی، مدیریت ریسک و سرمایه، فرآیند شناسایی، تجزیه و تحلیل و پذیرش ریسک در تصمیمات سرمایه‌گذاری می باشد. در کل میتوان گفت مدیریت ریسک و سرمایه هنگامی رخ می دهد که یک مدیر صندوق یا یک سرمایه گذار، پتانسیل ریسکها را در یک سرمایه‌گذاری، تجزیه و تحلیل می‌کند.

مدیریت ریسک در بورس

طبق نظر کارشناسان، ریسک را از بورس نمی توان جدا کرد اما میتوان آن را مدیریت نمود. مدیریت ریسک بورس کار آسانی نیست و نیازمند مهارت و تجربه بالایی است. آنچه مسلم است استراتژی مشخص و یکسانی برای مدیریت ریسک در بورس نمی توان در نظر گرفت، چرا که انسان‌ها درجات متنوعی از ریسک گریزی داشته و بهترین تدبیر در این زمینه این است که در سطح ریسک گریزی هر فرد بهترین دارایی با بازده مناسب انتخاب گردد.

ابزار‌های مدیریت ریسک در بورس بسیار تنوع دارند اما در ایران عمق و حجم بسیار کمی دارند. ابزار‌های مشتقه موجود در بورس ایران شامل اختیارات خرید و فروش، اوراق تبعی خرید یا فروش سهام (بیمه سهام)، قرارداد‌های آتی و … می شوند؛ این ابزار‌ها هم برای دارایی‌ها و هم برای شاخص‌ها و نرخ‌ها قابلیت انتشار دارند.

مدیریت ریسک در فارکس

نوساناتی که در بازار فارکس وجود دارد، باعث به وجود آمدن طیف وسیعی از فرصت‌ها با میزان مختلفی از ریسک می شود. تریدرهای فارکس اگر می‌خواهند ریسک‌های مرتبط با معاملات خود را محدود نمایند، لازم است به چند مورد توجه ویژه داشته باشند. بسیاری از معامله‌گران به جای توجه به مدیریت ریسک در فارکس ، به دنبال معاملات جمعی رفته و در نتیجه دچار ضرر می‌شوند. بنابراین تشخیص روند بازار به صورتی صحیح در این بازار ضروری است.

مدیریت ریسک در ارز دیجیتال

بازار ارزهای دیجیتال ریسک‌های بزرگتری نسبت به بازار فارکس دارد. مهم‌ترین ریسک ذاتی مرتبط با بازار ارزهای دیجیتال مربوط به تایید مقررات است که هنوز در بسیاری از کشورها مقبولیت قانونی ندارد. ارز دیجیتال یک ارز غیرمتمرکز است که هیچ چارچوب قانونی یا نظارتی ندارد. دست‌یابی به برخی تأییدیه‌های نظارتی، می‌تواند باعث بهبود و پذیرش و اعتبار در بازار ارزهای دیجیتال شود. برای دست‌یابی به این هدف، بهترین نقطه شروع باید محل ذخیره ارز، یعنی دلار آمریکا باشد.

برای مدیریت ریسک در ارز دیجیتال با توجه به عدم مقبولیت ارزهای دیجیتال در برخی از کشورها تا حد امکان سعی کنید در معاملات کوتاه‌مدت و نوسان‌گیری وارد مشاغل مرتبط با ارزهای دیجیتال شوید تا نگرانی بابت بلوکه شدن سرمایه خود در صرافی‌های ارز دیجیتال نداشته باشید. همچنین توجه کنید که به هیچ عنوان نباید با تمام سرمایه خورد به این بازار ورود کنید و درصد کم‌تری نسبت به آن‌چه داخل بازار فارکس دارید را در این زمینه ارزهای دیجیتال سرمایه‌گذاری نمایید.

مدیریت ریسک در زنجیره تامین

مدیریتِ ریسک زنجیره تامین با نحوه مدیریت جریان کالاها ارتباط دارد. مدیریت ریسک زنجیره تامین، فرآیندی است مربوط به شناسایی، ارزیابی و کاهش ریسک‌های زنجیره تامین در یک شرکت یا سازمان. مدیریت ریسک در زنجیره تامین شامل فرآیندهایی می شود که به تبدیل مواد خام سازمان به محصولات یا خدمات نهایی مربوط خواهد شد. این فرآیند شامل برنامه‌ریزی و مدیریت فعالیت‌های مربوط به تدارکات، تبدیل و همچنین عملکردهای مدیریت لجستیک خواهد شد. توصیه میکنیم مقاله ای درباره حسابداری لجستیک که توسط گروه نرم افزاری محک نوشته شده است را حتما مطالعه کنید.

مدیریت ریسک در کسب‌و‌کار

کسب‌وکارهایی که به درستی ریسک‌ها را شناسایی کرده و در ادامه آنها را به خوبی مدیریت می کنند، آمادگی بالاتر و روش‌های کارآمدتری برای مقابله با آن‌ها در اختیار خواهند داشت. شاید بهتر باشد با انواع ریسک‌هایی که یک کسب‌و‌کار تجربه خواهد کرد بصورت فهرست وار آشنا شوید:

  • ریسک عملیاتی: مانند خرابی یا سرقت تجهیزات کلیدی
  • ریسک انطباق: مانند معرفی قوانین جدید بهداشت و ایمنی محیط کار
  • ریسک استراتژیک: مانند ورود یک رقیب جدید به بازار
  • ریسک مالی: مانند افزایش نرخ بهره وام‌های تجاری

با مدیریت ریسک؛ اوضاع کسب و کار خود را بهبود دهید

در این مقاله با موضوعات مهم و گوناگونی پیرامون مدیریت ریسک اشنا شدیم و هر کدام را بسته به شرایط، مورد بررسی قرار دادیم. مدیریت ریسک برای هر کسب و کاری حائز اهمیت بوده و میتواند در کسب سود هر چه بیشتر یک کسب و کار کاملا تاثیرگذار باشد. انواع مدیریت ریسک و مراحل آن بسیار مهم است که در این مطلب بطور مفصل شرح داده شد. در نهایت امیدواریم با مدیریت صحیح در زمینه ریسک، کسب و کار خودتان را بدون هیچ مشکلی تا سالها حفظ کرده و از آن بهره برداری نمایید.

منبع : searchcompliance

با نشر این محتوا، جامعه وبلاگ محک را گسترش دهید

وهاب نادری

وهاب نادری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مشاهده رایگان دمو نرم افزارحسابداری

مقالات حسابداری و کسب و کار را اینجا رایگان گوش دهید