سازمان امور مالیاتی به منظور ایجاد نظم در فعالیتهای اقتصادی و شفافسازی تعهدات مالیاتی، مشاغل را در گروههای مختلفی طبقهبندی کرده است. این طبقهبندی بر اساس معیارهایی چون نوع فعالیت، میزان درآمد و تعداد کارکنان صورت میپذیرد و اشخاص حقیقی را نیز در بر میگیرد. صاحبان مشاغل موظف هستند با اطلاع از طبقهبندی مشاغل مالیاتی مربوط به خود، کلیه تکالیف مالیاتی کسب و کارشان را به دقت رعایت کنند. بیتوجهی به مسائل مالیاتی میتواند منجر به جریمههای سنگینی شود که در نهایت به ضرر کسب و کار شما خواهد بود. در این مقاله از گروه نرم افزار حسابداری محک، به صفر تا صد گروه بندی مشاغل مالیاتی پرداخته میشود. اگر صاحب کسب و کاری هستید، به منظور جلوگیری از جریمههای مالیاتی بزرگ، تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
فهرست مطالب
فلسفه گروه بندی مشاغل مالیاتی چیست؟
پیش از ورود به جزئیات عددی، ضروری است که دلیل وجود بخشنامه گروه بندی مشاغل مالیاتی را درک کنیم. سازمان امور مالیاتی، انتظار یکسانی از یک فروشگاه کوچک و یک کارخانهدار بزرگ یا واردکننده عمده ندارد. اصل عدالت مالیاتی حکم میکند که تکالیف مالیاتی مودیان، متناسب با حجم و نوع فعالیت آنها تعیین گردد. موضوع کلیدی در اینجا، آخرین گروه بندی مشاغل مالیاتی 1404 است؛ زیرا نصابهای درآمدی، با در نظر گرفتن تورم و شرایط اقتصادی، هر چند سال یک بار مورد بازنگری قرار میگیرند. اتکا به دادههای قدیمی ممکن است باعث شود ناخواسته خود را در گروهی پایینتر از گروه واقعی خود دستهبندی کنید و بدین ترتیب، از انجام تکالیف قانونی گروه صحیح خود باز بمانید. این امر نهایتا به رد دفاتر قانونی و اعمال جرایم مالیاتی بزرگ منجر خواهد شد.
انواع گروه بندی مشاغل مالیاتی به چه صورت انجام میشود؟
حساب و کتاب خود را محک بزنید
نرم افزار حسابداری محک ویژه +200 گروه شغلی
دریافت دمو و مشاوره رایگان
در صورت تمایل به دریافت مشاوره رایگان و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری محک، لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
سازمان امور مالیاتی کشور، صاحبان مشاغل حقیقی را بر اساس میزان درآمد و نوع فعالیت به سه گروه اصلی تقسیمبندی کرده است تا تکالیف مالیاتی هر گروه به طور مشخص تعیین شود. تقسیم بندی گروه 1 و 2 و 3 مالیاتی به شرح زیر است:
گروه اول (پردرآمد): درآمد بیش از 45 میلیارد تومان یا مشاغل خاص مانند صادرکنندگان، تولیدکنندگان، بیمارستانها و… . تکالیف این گروه شامل نگهداری دفاتر قانونی، ثبت کامل معاملات و ارائه اظهارنامه دقیق است.
گروه دوم (درآمد متوسط): درآمد بین ۱5 تا 45 میلیارد تومان. تکالیف این گروه شامل ارائه اظهارنامه با صورت درآمد و هزینه و نگهداری اسناد است.
گروه سوم (کسبوکارهای کوچک): درآمد کمتر از ۱5 میلیارد تومان یا کسب و کارهای نوپا. تکالیف این گروه شامل ثبت خلاصه درآمد و هزینه و ارسال اظهارنامه سادهتر است.
این تقسیمبندی به سازمان امور مالیاتی کمک میکند تا با توجه به حجم فعالیت و نوع کسب و کار، تکالیف مالیاتی متناسب را برای مودیان تعیین کند.
گروه اول مشاغل مالیاتی
گروه اول که با نام گروه (الف) نیز شناخته میشود، با در نظر گرفتن نوع فعالیت، از درآمد بالاتری برخوردار است و مشمول پرداخت مالیات بیشتری میشود. اشخاص حقیقی و صاحبان مشاغلی که عملکرد ۲ سال قبل آنها بر اساس گزارشهای مالی، بیش از مبلغ 45 میلیارد تومان بوده است، در گروه اول شناسایی میشوند. این درآمد میتواند ناشی از فروش کالا، ارائه خدمات یا هر دو باشد.
همچنین اشخاص حقیقی یا صاحبان مشاغلی که آخرین درآمد قطعی آنها بیش از 45 میلیارد تومان باشد نیز در گروه اول (الف) مالیاتی قرار میگیرند. ملاک سنجش درآمد قطعی، بر اساس برگ ابلاغی مالیات تا پایان دی ماه سال قبل است.
از ابتدای سال ۱۴۰5، صاحبان کسب و کارهای پردرآمد، طبق جزء ۹ بند الف ماده ۲ آییننامه اجرایی ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم، در گروه اول قرار میگیرند. علاوه بر این، اشخاص حقیقی و صاحبان مشاغل زیر نیز بدون در نظر گرفتن میزان درآمد، در گروه اول قرار میگیرند:
- واردکنندگان و صادرکنندگانی که کارت بازرگانی دارند.
- صاحبان کارخانهها و واحدهای تولیدی که جواز تاسیس، پروانه تولید و بهرهبرداری دارند.
- بهرهبرداران معادنی که از وزارتخانههای مرتبط، مجوزهای لازم را دارند.
- هتلدارانی که صاحب هتلهای ۳ ستاره و بالاتر هستند.
- فروشگاههای زنجیرهای که مجوز وزارتخانه دارند.
- صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی که شامل همه گروههای مسافری و باربری میشود.
- صاحبان بیمارستانها، زایشگاهها و کلینیکهای تخصصی.
- صاحبان مشاغل صرافی.
- صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری، دفترداری، خدمات مالی، مدیریتی، مشاورهای، انفورماتیک و طراحی سیستم.
مدارک لازم برای ثبت اظهارنامه مالیاتی گروه اول مالیاتی
بر اساس طبقهبندی مشاغل مالیاتی، تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول گروههای الف، ب و ج موظفاند اظهارنامه مالیاتی خود را در موعد مقرر به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه دهند. در این اظهارنامه، جزئیات دقیقی از سود و زیان، میزان استهلاک، هزینهها و درآمدها باید محاسبه و ثبت شود تا مبنای درستی برای تعیین مالیات قرار گیرد.
مدارک لازم برای ثبت اظهارنامه مالیاتی گروه اول عبارتاند از:
- اطلاعات هویتی شخص یا شرکت شامل کارت ملی، شناسنامه و نشانی محل فعالیت
- مدارک هویتی شرکا، اعضای هیئتمدیره و صاحبان امضا
- مدارک مربوط به شرکت یا مجوزهای رسمی فعالیت
- اطلاعات مربوط به درآمدهای مشمول مالیات، بخشودگیها و معافیتهای قانونی
- اسناد و مدارک مرتبط با داراییها و بدهیها
- گزارش موجودی مواد و کالا در آغاز و پایان دوره مالی
- ترازنامه سال مالی مربوطه
- جزئیات حسابهای بانکی مرتبط با فعالیتهای تجاری
- ثبت نام در سامانه مالیاتی و ارسال الکترونیکی اظهارنامه از طریق درگاه رسمی سازمان امور مالیاتی
گروه دوم مشاغل مالیاتی
طبق آییننامه مالیاتی، گروه دوم (ب) شامل فعالان اقتصادی میشود که درآمد ابرازی آنها در اظهارنامه مالیاتی دو سال گذشته، بین ۱5 تا 45 میلیارد تومان بوده است. این گروه در دسته مشاغل با درآمد متوسط رو به بالا قرار میگیرند و ملزم به رعایت تکالیف مالیاتی مشخص شده برای گروه دوم هستند.
همچنین اشخاص حقیقی یا صاحبان مشاغلی که آخرین درآمد قطعی آنها (بر اساس برگ ابلاغ مالیاتی) بین ۱5 تا 45 میلیارد تومان برآورد شده است، در گروه دوم مالیاتی قرار خواهند گرفت.
نکته قابل توجه این است که مقررات گروه دوم به نسبت گروه اول، پیچیدگی و سختگیری کمتری دارد؛ چرا که سطح درآمد این گروه متوسط تلقی میشود. این امر به فعالان اقتصادی فرصت میدهد تا با برنامهریزی دقیق، از فرصتهای مالیاتی و معافیتهای موجود به نحو احسن استفاده کنند. با این وجود، رعایت کامل تمامی تکالیف مالیاتی برای حفظ شفافیت مالی و ایجاد اعتماد ضروری است.
نمونههایی از مشاغل معمول در گروه دوم مالیاتی:
- فروشگاههای کوچک و متوسط
- رستورانها
- خدمات مشاورهای
- خدمات حسابداری با درآمد متوسط
- تولیدیهای کوچک
مدارک لازم برای ثبت اظهارنامه مالیاتی گروه دوم مالیاتی
مشاغل گروه دوم نیز همانند سایر گروهها، موظف به ارائه اظهارنامه مالیاتی به سازمان امور مالیاتی هستند. این فرایند از طریق ثبت اطلاعات در سامانه مالیاتی و ارسال الکترونیکی اظهارنامه صورت میگیرد. اسناد و مدارک مورد نیاز برای ثبت اظهارنامه مالیاتی گروه دوم به شرح زیر است:
- اطلاعات هویتی شامل کارت ملی، شناسنامه و آدرس محل فعالیت
- مدارک هویتی شرکا در صورتی که شرکت دارای شریک باشد.
- اسناد خرید و فروش شامل کلیه فاکتورها و مدارک مربوط به خرید کالا یا دریافت خدمات.
- مدارک مربوط به هزینهها و درآمدها برای محاسبه دقیق درآمد مشمول مالیات.
- اطلاعات مربوط به بخشودگیها یا معافیتهای مالیاتی، در صورت تعلق گرفتن.
- صورتهای مالی شامل ترازنامه، صورت سود و زیان و …
- تفکیک هزینههای ماهیانه و سالیانه برای شفافسازی هزینههای عملیاتی.
- گزارشات مالیاتی بر اساس استانداردهای حسابداری.
- مدارک مربوط به حسابهای بانکی مرتبط با فعالیت شغلی.
گروه سوم مشاغل مالیاتی
گروه سوم یا (ج) مالیاتی، شامل صاحبان مشاغل و کسب و کارهایی است که در گروه اول و دوم قرار نمیگیرند. این موارد شامل حرفههای کوچک با درآمد متوسط رو به پایین است. طبق همین تعریف، اشخاصی که درآمد آنها پایینتر از ارقام ذکر شده برای گروههای اول و دوم است، در لیست مشاغل مالیاتی گروه سوم قرار میگیرند. همچنین افرادی که درآمد فروش کالا یا ارائه خدمات آنها طبق اظهارنامه مالیاتی ۲ سال قبل، کمتر از ۱5 میلیارد تومان باشد، از مودیان گروه سوم محسوب میشوند. مشاغلی که تازه تاسیس شدهاند و کمتر از ۳ سال فعالیت دارند نیز در همین گروه قرار میگیرند.
طبق اساسنامههای سازمان امور مالیاتی ۱۴۰5، افرادی که درآمد مشخص دارند یا در فعالیتهای اقتصادی خود در زمینههای خدمات، تجارت و تولید به صورت مستقیم درآمد کسب میکنند، باید مالیات بر حقوق پرداخت کنند.
مدارک لازم برای ثبت اظهارنامه مالیاتی گروه سوم مالیاتی
صاحبان مشاغل و کسب و کارهایی که در گروه سوم طبقهبندی مالیاتی قرار میگیرند، موظف به ارائه اظهارنامه مالیاتی یا ثبت الکترونیکی آن به سازمان امور مالیاتی هستند. مدارک و اطلاعات لازم برای تکمیل اظهارنامه مالیاتی گروه سوم عبارتند از:
- اطلاعات هویتی و مکانی، شامل مشخصات فردی و نشانی دقیق محل کسب و کار.
- ارائه کلیه مجوزهای معتبر مرتبط با فعالیت شغلی.
- جزئیات درآمدهای مشمول مالیات و همچنین بهرهمندی از بخشودگیها و معافیتهای قانونی.
- خلاصه درآمد و هزینه، شامل اطلاعات تفصیلی خرید و فروش کالا و خدمات، به همراه هزینههای مرتبط.
- فهرستی از اموال و داراییهای منقول و غیرمنقول که به فعالیت شغلی کسب و کار اختصاص دارد.
- اطلاعات مربوط به هرگونه کمک مالی اهدا شده در چارچوب قوانین.
گروه بندی مشاغل مالیاتی اشخاص حقوقی 1405
بر اساس گروه بندی مشاغل مالیاتی سال ۱۴۰5، تنها اشخاص حقیقی در این دستهبندی قرار میگیرند. در مقابل، اشخاص حقوقی مکلف هستند طبق قوانین سازمان امور مالیاتی، هر ساله در موعد مقرر، نسبت به ارسال اظهارنامهها و پرداخت مالیاتهای مرتبط با فعالیت کسب و کار خود اقدام نمایند.
برای کلیه کسب و کارهای حقوقی، پس از دریافت کد مالیاتی اولیه در ابتدای فعالیت، مالیات آنها محاسبه میشود. سپس این کسب و کارها ملزم به پرداخت دورهای مالیاتها از جمله مالیات بر ارزش افزوده یا مالیاتهای دورهای دیگر، طبق زمانبندی تعیین شده هستند.
جدول گروه بندی مشاغل 1405
جدول گروه بندی مشاغل مالیاتی در سال ۱۴۰۵ به شرح زیر است:
| شرح گروه | بر اساس درامد ابرازی مودی | بر اساس درامد برگ قطعی |
| گروه اول | بیش از 450 میلیارد ریال | آخرین درامد قطعی شده طبق آخرین برگ مالیات قطعی مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل بیش از 450 میلیارد ریال |
| گروه دوم | از 150 میلیارد ریال تا 450 میلیارد ریال | آخرین درامد قطعی شده طبق آخرین برگ مالیات قطعی مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل بیش از 150 میلیارد ریال و تا 450 میلیارد ریال |
| گروه سوم | کمتر از 150 میلیارد ریال | آخرین درامد قطعی شده طبق آخرین برگ مالیات قطعی مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل کمتر از 150 میلیارد ریال |
تکالیف مالیاتی گروه بندی مشاغل مالیاتی
تکالیف مالیاتی به مجموعه اقداماتی گفته میشود که تمامی مودیان اعم از گروه اول، دوم و سوم موظف به انجام آن هستند. هدف از این اقدامات، ثبت و ارائه دقیق اطلاعات مربوط به دفاتر، اسناد، مدارک، مستندات مالی، گردش حساب و میزان فروش است. این تکالیف باید طبق استانداردهای قانونی حسابداری تنظیم و در اختیار کارشناسان مالیاتی قرار گیرد تا میزان مالیات به درستی محاسبه و تعیین شود. در ادامه، وظایف و تکالیف مالیاتی هر گروه به تفکیک بررسی شده است.
تکالیف مالیاتی گروه اول (الف)
تکالیف مالیاتی گروه اول (الف) شامل مجموعهای از الزامات است که صاحبان مشاغل این گروه باید با دقت و طبق مقررات انجام دهند. این وظایف عبارتاند از:
- نگهداری دفاتر روزنامه به صورت دستی یا مکانیزه
- حفظ و آرشیو مدارک، اسناد و مستندات مالی مربوط به فعالیتهای شغلی
- ثبت کامل و منظم تمامی تراکنشها و رویدادهای مالی مطابق با دستورالعملها و قوانین مالیاتی
- ارائه و ارسال اطلاعات مالی دقیق بهصورت دورهای به سازمان امور مالیاتی کشور
تکالیف مالیاتی گروه اول (ب)
تکالیف و وظایف مالیاتی مشاغل گروه دوم شامل اقداماتی است که برای شفافسازی فعالیتهای مالی و محاسبه دقیق مالیات ضروریاند. این وظایف عبارتاند از:
- نگهداری اسناد مربوط به خرید و فروش کالا یا ارائه خدمات
- حفظ و بایگانی کلیه اسناد و مدارک مالی مرتبط با فعالیت شغلی
- تنظیم صورتهای درآمد و هزینه بهصورت ماهانه و سالانه
- تفکیک و مرتبسازی مدارک مالی مربوط به هر سال مالی بهطور مجزا
- ثبت تمامی اسناد و اطلاعات مالی در دفاتر قانونی مطابق با مقررات
- ارائه مدارک و اطلاعات مالی به سازمان امور مالیاتی در زمان مقرر
تکالیف مالیاتی گروه اول (ج)
تکالیف و وظایف مالیاتی مشاغل گروه سوم به گونهای طراحی شدهاند که روند شفافسازی و ثبت فعالیتهای مالی این دسته از مودیان را تسهیل کنند. مهمترین وظایف این گروه عبارتاند از:
- نگهداری تمامی اسناد و مدارک مربوط به معاملات مالی و تجاری
- تهیه و برآورد خلاصهای از درآمدها و هزینههای شغلی
- تنظیم و جمعبندی سالانه درآمد و هزینهها طبق دستورالعملهای مالیاتی
- تهیه و ارائه گزارشهای مالی دقیق و قابل استناد
- رعایت کامل قوانین و مقررات مالیاتی و تجاری کشور
- تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر به سازمان امور مالیاتی
- نگهداری سوابق مالی و مالیاتی جهت ارائه در زمان رسیدگی یا بازبینی
نقش اینتا کد در گروه بندی مشاغل مالیاتی
در سال ۱۴۰۴ ابزار جدیدی با عنوان “اینتا کد مالیاتی” (شناسه یکتای فعالیت اقتصادی) معرفی شده است که هدف آن، ارتقا و دقت بیشتر در دستهبندی مشاغل مشمول مالیات است. این کد جایگزین کد آیسیک قبلی شده و فعالیتهای اقتصادی را به سه گروه اصلی تولیدی، بازرگانی و خدماتی تقسیم مینماید. ثبت “اینتا کد” در سامانه جامع مالیاتی به آدرس register.tax.gov.ir برای کلیه اشخاص مشمول مالیات، امری الزامی است. این اقدام، به شناسایی دقیقتر و صحیحتر نوع فعالیت هر مودی کمک شایانی میکند. به عنوان مثال، واحدهای تولیدی ممکن است از معافیتهای مالیاتی ویژهای بهرهمند شوند که این مزایا شامل حال شرکتهای خدماتی نمیگردد.
جریمههای مالیاتی بزرگ برای عدم پرداخت مالیات
گاهی برخی افراد به دلیل عدم اطلاع کافی یا با قصد فرار مالیاتی، از ارائه اظهارنامه مالیاتی خودداری میکنند. این اقدام پیامدهای سنگین و جرایم جبرانناپذیری را برای واحدهای اقتصادی به همراه دارد که اغلب قابلیت بخشودگی ندارند.
جرایم مرتبط با اظهارنامه مالیاتی تنها به عدم ارسال آن محدود نمیشود؛ بلکه تاخیر در ارسال و همچنین ارائه اطلاعات نادرست نیز مشمول جرایم است. برخی افراد با هدف کاهش مبلغ مالیات، بخشی از درآمد خود را پنهان کرده یا هزینههای واقعی را بیش از اندازه نشان میدهند.
در نتیجه، هم تاخیر در ارسال اظهارنامه و هم ارائه اطلاعات غلط به منظور فرار مالیاتی، عواقب و جرایم مشخصی را در پی دارد. به طور کلی، جرایم مربوط به اظهارنامه مالیاتی را میتوان به دستههای زیر تقسیم کرد:
- جریمه عدم پرداخت مالیات اظهارنامه: شامل جریمهای است که برای عدم پرداخت کل یا بخشی از مالیات ابرازشده در اظهارنامه در نظر گرفته میشود.
- جریمه دیرکرد در پرداخت اقساط مالیات: در صورتی که مالیات به صورت قسطی پرداخت شود و فرد در پرداخت هر قسط تاخیر کند، مشمول این جریمه خواهد شد.
- جریمه ارسال اظهارنامه مالیاتی با اطلاعات نادرست: ارائه اطلاعات غلط، چه سهوی و چه عمدی، منجر به جریمه میشود.
- جریمه عدم ارائه دفاتر و اسناد و مدارک همراه اظهارنامه مالیات بر عملکرد: همراه نبودن اسناد و مدارک لازم با اظهارنامه، جریمه به همراه دارد.
- کتمان درآمد در اظهارنامه مالیات بر عملکرد: این مورد که با هدف فرار مالیاتی انجام میشود، شامل کمتر اظهار کردن درآمدها یا بیشتر ابراز کردن هزینهها و ثبت هزینههای غیرواقعی است و جرایم سنگینی را در پی دارد.
جمع بندی
اولین گام برای تضمین امنیت مالیاتی کسب و کار شما، آگاهی از بخشنامه گروه بندی مشاغل 1404 است. با در نظر گرفتن روند افزایش تورم و تغییرات در حجم ریالی معاملات، این احتمال وجود دارد که کسب و کارهایی که پیشتر در گروه سوم طبقهبندی میشدند، اکنون به گروه دوم یا حتی اول ارتقا یافته باشند. بنابراین توصیه میشود پیش از پایان سال مالی، با بررسی دقیق میزان فروش و خدمات ارائه شده، گروه مالیاتی خود را مشخص نمایید. در صورتی که کسب و کار شما در آستانه تغییر گروه قرار دارد، حتما زیرساختهای لازم حسابداری، از قبیل تهیه نرم افزار حسابداری مناسب یا به کارگیری یک حسابدار متخصص را برای سال مالی آتی فراهم آورید تا در زمان رسیدگی مالیاتی با چالش مواجه نشوید.
در انتها امیدواریم که این مقاله برای شما مفید واقع شده باشد. در صورت بروز هر سوالی؛ آن را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید. همچنین، میتوانید در صورت تمایل به مطالعه بیشتر مطالب مشابه، به دسته بندی مقالات قوانین مالیاتی مراجعه نمایید.
